Công trình

Ban quản lý dự án 1 (PMU1) với chức năng nhiệm vụ làm chủ đầu tư thực hiện các dự án cải tạo nâng cấp Quốc lộ 1 có vốn đầu tư của nước ngoài và làm chủ đầu tư trong việc lập các dự án xây dựng, cải tạo các đường khác để kêu gọi vốn đầu tư nước ngoài, tham mưu cho Bộ Giao thông Vận tải trong việc đề xuất, xây dựng các cơ chế quản lý kinh tế, kỹ thuật, cấp phát, quản lý vốn…đối với các công trình đường bộ có vốn đầu tư nước ngoài cho phù hợp với thông lệ quốc tế và pháp luật trong nước. Từ khi thành lập đến nay, PMU1 đã, đang được giao quản lý và quản lý thành công nhiều dự án có quy mô đầu tư lớn bằng nhiều nguồn vốn đầu tư khác nhau. Nhiều công trình đã đi vào khai thác sử dụng đảm bảo chất lượng, mang lại hiệu quả kinh tế, góp phần phát triển đất nước, là tiền đề quan trọng cho việc hội nhập với nền kinh tế thế giới.

Trong số nhiều dự án mà PMU1 làm đại diện chủ đầu tư, Dự án Cầu Pá Uôn là một trong những dự án quan trọng mà chúng tôi muốn giới thiệu trong dịp đầu xuân như là niềm tự hào của ngành xây dựng cầu đường Việt Nam.

Công trình giao thông cấp đặc biệt

Dự án thuỷ điện Sơn La được xây dựng và đi vào hoạt động, phà Pá Uôn sẽ bị ngập trong nước. Do đó, quốc lộ 279 được nâng tuyến lên cao về phía bên phải tuyến hiện tại, vượt qua lòng hồ về phía thượng lưu bến phà Pá Uôn. Chính vì vậy Cầu Pá Uôn sẽ là phần không thể thiếu trong việc lưu thông quốc lộ 279. Đây là dự án được xếp vào cấp đặc biệt quan trọng do kết cấu trụ cầu lớn, biện pháp thi công mới và tiến độ thi công rất hết sức gấp rút để phục vụ cho vùng Tây Bắc rộng lớn khi có thủy điện Sơn La, đồng thời tạo ra tuyến kết nối ngắn nhất giữa hai tỉnh Lai Châu và Sơn La.

Ngoài ra, do cầu nằm trong vùng lòng hồ thủy điện Sơn La, phía thượng lưu là thủy điện Lai Châu nên trụ chính được thiết kế lên đến 98m, khoan sâu 26m và thuộc loại cầu có trụ cao nhất Việt Nam hiện nay. Cầu được thiết kế gồm 1 liên dầm liên tục bêtông cốt thép dự ứng lực ở giữa, 2 bên là các nhịp dẫn giản đơn. Phương án này đã đáp ứng được các tiêu chí đặt ra cho dự án là: Tiến độ xây dựng công trình phù hợp với tiến trình dâng nước của thuỷ điện Sơn La; Công nghệ thiết kế và thi công được các kĩ sư Tư vấn và nhà thầu trong nước thực hiện hoàn toàn chủ động; Thoả mãn các yêu cầu kĩ thuật của tuyến đường và yêu cầu tĩnh không thông thuyền; Thuận tiện trong quá trình thi công và khai thác cũng như bảo dưỡng; Tiến độ thi công nhanh, giá thành hợp lý; Tận dụng tối đa trang thiết bị thi công và vật liệu trong nước. Lần đầu tiên áp dụng công nghệ đúc hẫng cân bằng, các nhà thầu phải triển khai thi công ở khu vực núi cao hiểm trở, công tác vận chuyển, tập kết máy móc, nguyên vật liệu hết sức khó khăn.

Kỷ lục... khó

Tổng giám đốc TEDI Phạm Hữu Sơn - đơn vị thiết kế “cha đẻ” cầu Pá Uôn tâm sự: “Ngay khi phôi thai cây cầu cao nhất VN này, chúng tôi đã xác định sẽ gặp không ít khó khăn. Nội một việc trụ cầu cao đến trăm mét, cao nhất Đông Nam Á đã là một kỷ lục về độ khó trong thiết kế”. Theo đại diện chủ đầu tư, để thi công thân trụ có chiều cao lớn không thể áp dụng các biện pháp thi công thông thường mà phải áp dụng công nghệ thi công đặc biệt đó là dùng ván khuôn leo hoặc ván khuôn trượt. Công nghệ này đã được chuyển giao và áp dụng vào Việt Nam từ lâu nhưng giá thành một bộ ván khuôn leo hay ván khuôn trượt lớn, đòi hỏi trình độ tay nghề cán bộ công nhân cao, ít khả năng sử dụng lại cho các công trình tương tự vì các trụ cầu cao như cầu Pá Uôn hay các trụ tháp cầu dây văng chưa được sử dụng rộng rãi tại Việt Nam. Do vậy cần thiết kế một bộ ván khuôn phù hợp với điều kiện thi công trên cao, đảm bảo an toàn thi công và thi công được các đốt thân trụ có cấu tạo cốt thép phức tạp do cầu Pá Uôn nằm trong vùng hay xảy ra động đất mạnh.

Mặt khác, thiết kế thành phần cấp phối bê tông mác cao M60 và cung cấp được bê tông tới vị trí thi công trên cao và ra xa khi thi công nhịp dầm là bài toán hóc búa cần tìm lời giải. Trong gian khó, bằng sự chỉ đạo tập trung của chủ đầu tư cộng với quyết sách năng động của các nhà thầu, bài toán đã từng bước tìm ra lời giải. Các kỹ sư đã tự thiết kế và gia công bộ ván khuôn để thi công thân trụ với giá thành thấp, thuận tiện trong thi công, phù hợp với tay nghề cán bộ công nhân, đảm bảo an toàn khi thi công trên cao.

Quá trình thi công thân trụ, mỗi trụ chính được bố trí cần cẩu tháp kết hợp máy bơm công suất lớn cấp bê tông từ bờ ra vị trí trụ. Từ thực tế thi công cho thấy việc vận hành hệ thống ván khuôn lắp trượt là rất hiệu quả đẩy nhanh tiến độ thi công (khoảng 10ngày/đốt). Do lòng sông sâu, nước chảy xiết, địa tầng đáy sông không có tầng phủ nên không thể đóng cọc ván thép, việc bố trí mặt bằng thi công cọc khoan nhồi gặp rất nhiều khó khăn. Giải pháp được các nhà thầu lựa chọn là tiến hành thi công cọc từ bờ ra phía sông, đảo đất được đắp lấn kết hợp thả rọ đá giữ đất, tận dụng tối đa mực nước kiệt để thi công vượt lũ. Nhờ giải pháp tạo mặt bằng trên, kết hợp Nhà thầu đã huy động tối đa thiết bị thi công nên việc khoan cọc nhồi được thực hiện thuận lợi, an toàn không xảy ra sự cố trong suốt quá trình thi công, đây là điểm mấu chốt để Dự án hoàn thành đúng tiến độ đã đề ra.

Khó nhất là tiến độ hoàn thành cầu phụ thuộc vào tiến độ xả lũ lòng hồ thuỷ điện. Cầu lại cao bất thường, công nghệ mới, thi công ở địa hình, thời tiết khắc nghiệt vùng Tây Bắc. Kỹ sư Nguyễn Quốc Bình- Giám đốc Ban điều hành Dự án cầu Pá Uôn thuộc Ban quản lý Dự án 1 (Ban 1) tâm sự: “Dù đã tham gia xây không ít cầu, nhưng Pá Uôn có những cung bậc thót tim. Trụ cầu cao tới gần 100 mét, khi cẩu tấm ván khuôn nặng 5 tấn lên mặt cầu, gió thổi, ván đung đưa chẳng khác nào một cánh diều chao liệng”.

Niềm tự hào

Được đúc hẫng trên độ cao 100m, vắt ngang lưng chừng trời nên Cầu Pá Uôn được đánh giá là cây cầu có chiều cao lớn nhất, biện pháp thi công mới nhất, giá thành vào loại đắt nhất VN hiện nay.

Nói đến cầu Pá Uôn là nói đến một công trình với những ứng dụng kỹ thuật mang tính đột phá. Cây cầu đẹp như một huyền thoại sẽ tạo đà cho vùng núi Tây Bắc phát triển đi lên theo tiến trình đổi mới của đất nước. Vô cùng kỳ diệu, sắt thép theo sự sáng tạo của con người “bay” theo hình cánh cung giữa lưng chừng trời. Đứng ở 2 bên bờ, cầu Pá Uôn như chiếc võng khổng lồ bằng bê tông cốt thép “bay” vút từ mỏm núi bên này sang mỏm núi bên kia, thách thức với nắng mưa và sương gió.

Bằng sự chỉ đạo tập trung, bằng quyết sách năng động, giấc mơ những dầm cầu vút cao giữa bồng bềnh mây trắng, bắc ngang lưng chừng trời đầy kiêu hãnh cũng đã thành hiện thực. Pá Uôn lặng lẽ tạc trên nền trời Quỳnh Nhai bài ca thấm đẫm trí tuệ, mồ hôi thợ cầu VN. Bài ca vượt khó dựng xây đất nước, đó cũng chính là khúc nhạc hùng tráng trong bản trường ca sông Đà như lời khen mà nguyên Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng đã trìu mến dành tặng những người thợ cầu yêu quý.