Đô thị & Nông thôn » Chính sách

Đi cũng dở ở không xong

Theo UBND Q.9, TP.HCM, toàn quận hiện có 93 cơ sở sản xuất gạch nung thủ công với 302 lò và 4 cơ sở sản xuất lò gốm, hàng năm địa phương cung cấp cho thị trường khoảng hơn 200 triệu viên. Kể từ tháng 9/2010 quận đã có những văn bản thông báo xuống các chủ cơ sở và yêu cầu dừng sản xuất vào ngày 31/12/2010. Văn bản là thế nhưng sau thời gian trên các chủ lò ở đây vẫn hoạt động bình thường.

Ảnh minh họa

Ông chủ lò Thanh Như, đường Nguyễn Xiển, P.Long Bình đang đốc thúc thợ bốc những viên gạch cuối cùng ra khỏi lò sốt ruột nói: “Kể từ khi có thông báo các lò gạch phải dừng sản xuất từ tháng 1/2011, thợ của lò tôi đã tìm đường nghỉ trước vì họ ở lại sẽ không biết tương lai như thế nào. Do vậy chúng tôi hiện nay chỉ sản xuất cầm chừng vì không đủ lao động để hoạt động (một lò cho công suất 5 vạn viên cần 20 công nhân), phần nữa vì tâm lý cũng chán nản nhưng do thị trường cần nên chúng tôi vẫn phải làm. Việc không cho sản xuất nữa tôi cũng hoàn toàn tán thành nhưng phải có lộ trình để chúng tôi còn chủ động có kế hoạch sản xuất, chứ nói dừng là dừng tắp lự thì chúng tôi phải biết làm sao, chả lẽ đất mua về rồi không lẽ đem đổ”. Đó cũng là tâm lý chung của hầu hết các chủ lò gạch nơi đây. Cái khó đang bủa vây 93 cơ sở sản xuất này là, nếu không cho hoạt động thì tất cả máy móc, nhà xưởng họ đầu tư sẽ thua lỗ lớn. Một lò gạch đầu tư máy móc khoảng 400 - 500 triệu đồng nhưng nếu thanh lý thì giá chỉ còn 1/10.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, mặc dù Nhà nước có những văn bản không cho sản xuất gạch thủ công hay ngay tại UBND Q.9 cũng không cấp phép mới cho những đơn vị sản xuất gạch và có những hình thức tuyên truyền đến người dân phải chấm dứt hoạt động từ tháng 1/2011, nếu lò nào tiếp tục hoạt động sẽ tiến hành cưỡng chế nhưng đến nay một số lò ở đây vẫn ngang nhiên hoạt động, một số lò khác lại tiến hành sang nhượng hoặc thuê lại. Bà Trần Thị Thu Hoài - Phó trưởng phòng TN&MT Q.9 cho biết: Trong 93 cơ sở thì có tới 53 cơ sở sản xuất nằm ngoài dự án, 40 cơ sở nằm trong dự án quy hoạch của quận. Để cân đối hỗ trợ giữa hai đối tượng này quận đang rất băn khoăn, lúng túng. Trên các văn bản không có ghi hỗ trợ cho dân nhưng UBND quận thấy đây là một ngành truyền thống ảnh hưởng rất lớn đến lao động địa phương nên đề xuất một số phương án hỗ trợ cho người dân nhưng đến nay vẫn đang chờ quyết định cuối cùng của UBND TP. Quận cũng đã quy hoạch KCN Long Sơn rộng 20ha để cho các DN chuyển đổi sản xuất vật liệu xây dựng công nghệ sạch.

Để tìm đường thoát cũng như đón đầu thị trường, khoảng 15% số cơ sở này đã chuyển địa bàn sang các địa phương khác như Long Thành - Đồng Nai, Tân Uyên (Bình Dương), Bình Thuận đầu tư công nghệ lò hoffman trị giá khoảng 1,2 - 2 tỷ đồng (chưa kể mặt bằng) để sản xuất gạch với chất lượng ổn định mà giá thành lại rẻ hơn gạch tuynel. Sự đón đầu này đang là thách thức đối với các chủ lò.

Tương lai nào cho người lao động?

Băn khoăn nhất hiện nay là 3 nghìn lao động đang làm việc tại các lò gạch ở đây hầu hết đến từ miền Bắc, miền Trung, và một số tỉnh miền Tây. Nhiều người đã gắn bó với chủ lò gần 10 năm nhưng không hề có hợp đồng lao động nên mọi chế độ khi nghỉ việc hầu như không hề có. Chị Kiều Lạc, người Kiên Giang cho biết, gia đình chị có 9 người cùng làm việc tại lò Thịnh Phát. Ở quê không có việc làm nên đến đây làm thuê cho chủ lò gạch, giờ Nhà nước giải tỏa nên chưa biết thời gian tới sẽ làm gì để sống. Ông Thắng cho biết thêm, hầu hết người lao động tại đây trình độ rất thấp, nhiều người còn không biết chữ nên chỉ có thể làm nghề gạch để kiếm sống, nếu đóng cửa lò, vấn đề mưu sinh đối với họ cũng rất căng thẳng.

Trong phương án đề xuất của quận thì chỉ những người được ký hợp đồng lao động, ít nhất 12 tháng hoặc đủ thời gian nhưng không có hợp đồng lao động được UB phường xác nhận thì mới được hỗ trợ tiền chuyển đổi nghề nghiệp. Riêng đối với lao động địa phương sẽ được hỗ trợ để đào tạo nghề nhằm tạo cho họ cuộc sống ổn định. Hy vọng đề xuất của quận sẽ được thành phố xem xét để chia sẻ khó khăn với những người lao động nghèo.