Đô thị & Nông thôn » Môi trường

Trước những khó khăn về diện tích đất và những nguy cơ gây ô nhiễm môi trường do việc chôn lấp rác thải gây ra nên hiện nay trên thế giới cũng như tại Việt Nam các công nghệ xử lý rác thải hạn chế chôn lấp đang được quan tâm ứng dụng tại nhiều nơi. Với cách làm này người ta có thể tái chế tối đa rác thải (từ 70 - 90%) thành những sản phẩm có ích như phân bón, nhựa tái sinh, sắt thép, giấy, thuỷ tinh phế liệu… Tuy nhiên thực tế hiện nay ở nước ta, một số nhà máy đang sử dụng công nghệ này luôn luôn gặp khó khăn về hiệu quả kinh tế do chất lượng của các sản phẩm tái sinh chưa cao và do tâm lý người tiêu dùng nên các sản phẩm này rất khó tiêu thụ. Do vậy việc nghiên cứu ứng dụng những công nghệ mới xử lý rác vừa có thể bảo vệ môi trường lại vừa có hiệu quả kinh tế cao đang là điều cấp thiết hiện nay ở nước ta.

Viện Vật liệu xây dựng thuộc Bộ Xây dựng đã có quá trình nghiên cứu tìm kiếm các giải pháp xử lý tái chế phế thải sử dụng trong ngành Xây dựng từ nhiều năm nay bằng việc thực hiện nhiều công trình nghiên cứu và chuyển giao công nghệ trong đó đề tài cấp Bộ: “Nghiên cứu công nghệ tái chế cao su phế thải làm nhiên liệu lỏng”, và đề tài cấp nhà nước “Công nghệ thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải nilon và chất thải hữu cơ” .

Nguyên lý chung của công nghệ xử lý rác tận thu năng lượng là rác thải sau khi được xử lý khử mùi và sẽ được tách loại trên dây chuyền tách lọc thành các nhóm rác để xử lý tái chế theo các cách khác nhau: Nhóm 1: Rác hữu cơ chiếm tỷ lệ từ 40 - 60% là những thành phần có thể xử lý để chế tạo viên đốt dạng (RDF) có nhiệt trị khoảng 4000 - 6000 Kcal/kg. Nhóm 2; là các thành phần khó phân hủy như nhựa và cao su sau khí tách ra có thể nhiệt phân thành dầu đốt giá rẻ. Nhóm 3: là những thành phần vô cơ trơ như gạch ngói, thủy tinh, sắt, thép đất cát, phế thải xây dựng… Nhóm này được xử lý làm vật liệu xây dựng hoặc vật liệu san lấp.

Như vậy sản phẩm của công nghệ sẽ là viên đốt và dầu đốt. Quy trình xử lý trên đảm bảo rác thải được tách loại thành những nhóm rất thích hợp cho các quá trình xử lý sau này và cho phép các sản phẩm tái chế có chất lượng cao.

Nhựa và cao su phế thải thuộc các nhóm vật liệu polyme được tạo thành từ quá trình trung ngưng, trùng hợp từ các monomer có nguồn gốc từ dầu mỏ hoặc cao su thiên nhiên. Vật liệu sau tiêu dùng trở thành rác thải vẫn giữ nguyên cấu trúc mạch polymer và có thể bị phá hủy, cắt mạch bởi các tác nhân nhiệt độ cao và xúc tác để trở thành trạng thái lỏng với cấu trúc phân tử là những đoạn mạch ngắn hơn. Dựa vào nguyên lý này người ta có thể nhiệt phân nhựa và cao su thành hỗn hợp hydrocacbon dạng lỏng qua quá trình tinh chế sản phẩm có thể sản xuất dầu đốt công nghiệp như dạng DO hặc FO.

Theo các số liệu phân tích thành phần rác thải đô thị của một số TP lớn của Việt Nam lượng nhựa phế thải luôn chiếm tỷ lệ từ 5 - 12% khối lượng rác. Khối lượng rác thải nylon đó gây rất nhiều vấn đề về sinh thái và môi trường do chúng rất khó phân hủy. Đã cóá nhiều giải pháp tận thu tái chế rác thải nylon nhưng cho đến nay khối lượng loại phế thải này vẫn còn rất nhiều. Trong khi đó giá xăng dầu ngày càng tăng. Việc nghiên cứu làm chủ công nghệ tái chế nhựa phế thải thành dầu đốt sẽ mang lại hiệu quả kinh tế xã hội lớn góp phần bảo vệ môi trường và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên.

Cty TNHH Thủy lực - Máy là đơn vị chuyên chế tạo, sản xuất các thiết bị phân loại, tách lọc rác thải sinh hoạt. Dây chuyền thiết bị của Cty đã được sử dụng tại nhiều nhà máy xử lý rác thải tại Việt Nam như nhà máy rác Thủy Phương, nhà máy rác Đông Vinh, nhà máy rác Sơn Tây. Các thiết bị qua mỗi nhà máy đều được rút kinh nghiệm cải tiến để này càng hoàn thiện hơn.

Tại nhà máy xử lý rác Sông Công - Thái Nguyên, Cty đã sản xuất và lắp đặt hệ thống thiết bị được hoàn thiện nhất hiện nay theo kinh nghiệm của Cty. Qua dây chuyền này nylon và nhựa được tách ra khỏi rác tương đối triệt để đạt tỷ lệ gần 5% khối lượng rác thải.

Vừa qua Viện Vật liệu xây dựng - Bộ Xây dựng và Cty TNHH Thủy lực - Máy đã ký biên bản hợp tác cùng nhau phát triển mô hình công nghệ xử lý rác thải tận thu năng lượng theo đó hai bên sẽ kết hợp các công nghệ xử lý tách lọc rác và các công nghệ tái chế rác thải thành năng lượng thành một mô hình khép kín đảm bảo tái chế tối đa lượng rác thải và không chôn lấp.

Việc kết hợp công nghệ phân loại, xử lý rác của Cty Thủy lực - Máy và công nghệ sản xuất dầu đốt từ nhựa và cao su của Viện vật liệu xây dựng tại nhà máy xử lý rác sinh hoạt Sông Công - Thái Nguyên hứa hẹn sẽ phát triển thành mô hình xử lý rác tận thu năng lượng rất có hiệu quả. Vừa tiết kiệm quỹ đất chôn lấp, tận thu tái chế rác thải thành năng lượng.

TS Lương Đức Long

Viện trưởng Viện Vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng