Đô thị & Nông thôn » Nhà ở

Thực hiện nhiệm vụ Thủ tướng Chính phủ giao, vừa qua, Bộ Xây dựng đã phối hợp với các bộ, ngành liên quan và UBND các tỉnh, thành khu vực Bắc Trung bộ và Duyên hải miền Trung nghiên cứu, xây dựng Đề án hỗ trợ nâng cao điều kiện an toàn nhà ở trong khu vực thường xuyên có lũ, lụt tại các tỉnh Bắc Trung bộ và Duyên hải miền Trung.

Các hộ nghèo được hỗ trợ

Theo Tờ trình của Bộ Xây dựng, đối tượng được hỗ trợ theo quy định của chính sách là hộ nghèo và hộ gia đình thuộc diện đối tượng phải cư trú trong khu vực thường xuyên bị lũ, lụt tại thôn, bản trực thuộc phường, thị trấn, xã trực thuộc TX, TP thuộc các tỉnh: Thanh Hoá, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, TT-Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hoà, Ninh Thuận, Bình Thuận và TP Đà Nẵng.

Theo đó, hộ gia đình được hỗ trợ theo quy định của Quyết định này phải có đủ 3 điều kiện, là hộ nghèo theo chuẩn nghèo quy định tại Quyết định số 09 của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo áp dụng cho giai đoạn 2011 - 2015 và là hộ độc lập có thời gian tối thiểu 3 năm tính từ thời điểm tách hộ đến khi Quyết định này có hiệu lực thi hành, được cấp có thẩm quyền công nhận; bao gồm cả những hộ đã có nhà ở và những hộ thuộc diện được hỗ trợ theo các chương trình, chính sách hỗ trợ nhà ở khác của Nhà nước, địa phương và các tổ chức, đoàn thể. Các hộ này đang cư trú tại cụm dân cư thuộc khu vực thường xuyên bị lũ, lụt và chưa có nhà ở kiên cố có sàn sử dụng vượt mức ngập lụt từ 1,5 - 3,6m tính từ nền nhà.

Đối với cụm dân cư, thôn, bản, đầu tư xây dựng mới (hoặc cải tạo, nâng cấp) các công trình công cộng như: Trụ sở cơ quan, nhà trẻ, trường học, trạm y tế, nhà văn hoá... thuộc các chương trình, mục tiêu được Chính phủ phê duyệt cho địa phương kết hợp chức năng phòng tránh lũ, lụt. Địa điểm xây dựng các công trình này phải được lựa chọn thật kỹ, đáp ứng yêu cầu đảm bảo cân đối giữa các cụm dân cư, phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương. Tùy tình hình cụ thể, các địa phương có thể xây dựng mới hoặc cải tạo, nâng cấp các công trình công cộng đã có. Các công trình này cần xây dựng tại những nơi có nền đất cao hoặc xây dựng cao tầng, trong đó ít nhất 1 tầng có sàn sử dụng vượt mức ngập lụt. Nhà nước ưu tiên bố trí vốn để thực hiện trước các công trình này. Đối với hộ gia đình, thực hiện mô hình xây dựng chòi phòng tránh lũ, lụt có gác (sàn) vượt mức ngập lụt; quy mô diện tích khoảng 10m2, nhỏ hơn so với xây dựng gian nhà kiên cố để giảm chi phí đầu tư. Ngoài ra, nếu hộ gia đình có nhu cầu, có thể tự trang bị phương tiện phòng tránh lũ, lụt như: bè nổi, xuồng hoặc thuyền nhỏ.

Nhà nước hỗ trợ vốn và cho vay ưu đãi

Bộ Xây dựng đã đề xuất phương thức hỗ trợ đối với các địa phương đầu tư xây dựng mới (hoặc cải tạo, nâng cấp) công trình công cộng như: Trụ sở cơ quan, trường học, trạm y tế, nhà văn hoá... kết hợp chức năng phòng tránh lũ, lụt bằng nguồn vốn thuộc các chương trình, mục tiêu được Chính phủ phê duyệt cho địa phương và bằng các nguồn vốn huy động khác. Nhà nước ưu tiên bố trí vốn để thực hiện trước các công trình công cộng nói trên và số vốn đầu tư xây dựng các công trình này không tính vào tổng mức đầu tư của Đề án. Các hộ nghèo được hỗ trợ từ ngân sách trung ương, đồng thời được vay vốn ưu đãi, kết hợp nguồn vốn huy động của cộng đồng và tham gia đóng góp của hộ gia đình để xây dựng chòi phòng tránh lũ, lụt.

Theo tính toán thì chi phí vật liệu chủ yếu để xây dựng chòi phòng tránh lũ, lụt có gác (sàn) vượt mức ngập lụt, diện tích khoảng 10m2 khoảng 20 triệu đồng, chi phí về nhân công và các chi phí khác khoảng 10 triệu đồng, tổng cộng 30 triệu đồng. Đề nghị Nhà nước hỗ trợ và cho vay ưu đãi phần chi phí mua vật liệu chủ yếu; chi phí nhân công và chi phí khác vận động cộng đồng giúp đỡ và đóng góp của hộ gia đình. Như vậy, đề nghị mỗi hộ gia đình được Ngân sách trung ương hỗ trợ 1/3; vay vốn ưu đãi 1/3; phần còn lại, hộ gia đình tham gia đóng góp và huy động các nguồn vốn hợp pháp khác để thực hiện. Những hộ thuộc diện đối tượng hỗ trợ của Chính sách nếu có nhu cầu xây dựng chòi phòng tránh lũ, lụt thì sử dụng kinh phí hỗ trợ để xây dựng chòi phòng tránh lũ, lụt.

Theo đề xuất của Bộ Xây dựng, Đề án chính sách hỗ trợ nâng cao điều kiện an toàn chỗ ở, ứng phó với lũ, lụt tại khu vực Bắc Trung bộ và Duyên hải miền Trung được áp dụng đối với các hộ thuộc diện đối tượng theo quy định của Quyết định. Nếu Đề án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt sớm, chương trình dự kiến sẽ được khởi động từ quý IV/2011. Sau khi các tỉnh, thành lập danh mục các công trình công cộng xây dựng kết hợp chức năng phòng tránh lũ, lụt gửi Bộ Xây dựng, Bộ KH&ĐT và Bộ Tài chính theo quy định của Quyết định này; các địa phương sẽ thực hiện bình xét, lập và phê duyệt danh sách số hộ thuộc diện đối tượng; lập và phê duyệt đề án hỗ trợ nâng cao điều kiện an toàn chỗ ở, ứng phó với lũ, lụt trên địa bàn theo hướng dẫn của Bộ Xây dựng. Tới năm 2012: Sẽ tổ chức xây dựng điểm chòi phòng tránh lũ, lụt cho khoảng 20 - 30% số hộ gia đình thuộc diện đối tượng; tổ chức rút kinh nghiệm để triển khai nhân rộng và tới năm 2013, sẽ áp dụng thực hiện đại trà tại các địa phương.

Theo KTS Nguyễn Toàn Thắng - Giám đốc Cty Phát triển kiến trúc Nhiệt đới, giải pháp nhà ở chống lũ cho người nghèo là giải pháp mang tính tổng thể, vĩ mô, về kiến trúc, quy hoạch, liên quan rất lớn về vấn đề đầu tư. Khó khăn nhất là điều kiện tài chính vì có những gia đình 5 - 10 triệu đồng để xây, sửa nhà cũng không có.