14:43 | 16/05/2019

Bộ TN&MT lên tiếng về chất thải của Formosa

(Xây dựng) - Trước việc một số báo đăng tải thông tin về công tác quản lý, giám sát chất thải tại Cty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh (FHS) có nhiều thông tin chưa chính xác, mang tính suy đoán, thiếu căn cứ pháp luật và không phản ánh đúng bản chất sự việc, ngày 14/5 Bộ TN&MT đã lên tiếng về vấn đề này.

Quản lý, phân định loại chất thải rắn tại FHS

Cũng như các nhà máy luyện thép liên hợp từ quặng sắt trên thế giới, chất thải rắn phát sinh từ hoạt động của khu liên hợp được thu hồi, tái chế, tái tuần hoàn ở các công đoạn sản xuất khác nhau để giảm thiểu tối đa lượng chất thải ra ngoài môi trường; ở Việt Nam, nội dung này cũng được khuyến khích thực hiện theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường.

Chất thải rắn của FHS đã được phân loại thành 14 loại với 64 danh mục chính, được quản lý theo 3 nhóm sau:

Nhóm chất thải đã được hợp chuẩn/hợp quy, coi là sản phẩm, hàng hóa VLXD, được bán ra bên ngoài hoặc tự tái sử dụng tại FHS theo các mục đích đã hợp chuẩn/hợp quy, gồm: Xỉ hạt lò cao phát sinh khoảng 5.300 tấn/ngày đã được hợp quy là sản phẩm để sản xuất xi măng, đang được bán cho các nhà máy xi măng trong nước và xuất khẩu ra nước ngoài (đã chuyển giao 2.811.600 tấn); Tro bay nhà máy điện phát sinh khoảng 200 tấn/ngày đã được hợp quy làm nguyên liệu cho sản xuất bê tông, vữa xây và xi măng (đã chuyển giao 190.600 tấn); Thạch cao nhà máy điện phát sinh khoảng 90 tấn/ngày đã được hợp chuẩn là sản phẩm để sản xuất xi măng (đã chuyển giao 59.700 tấn); Tro đáy nhà máy điện phát sinh khoảng 15 tấn/ngày đã được hợp chuẩn là sản phẩm phụ gia khoáng cho xi măng.

Đối với một số loại xỉ thép (gồm: xỉ lò chuyển, xỉ lò đúc, xỉ khử lưu huỳnh) phát sinh khoảng 2.500 tấn/ngày. Thực hiện theo hướng dẫn tại Quyết định số 430/QĐ-BXD ngày 16/5/2017 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng, FHS đã hợp chuẩn các loại xỉ thép này theo các tiêu chuẩn của Nhật Bản, Anh và Việt Nam để làm sản phẩm phụ gia xi măng, vật liệu cấp phối cho đường giao thông và vật liệu san lấp cho các công trình xây dựng, giao thông. Tổng khối lượng đã phát sinh là 1.141.800 tấn, đã sử dụng trong công trình đường giao thông và vành đai cây xanh trong nội bộ nhà máy là 238.000 tấn, chuyển giao cho các nhà máy xi măng và sản xuất VLXD là 21.600 tấn; hiện đang còn khoảng 881.400 tấn được lưu giữ an toàn tại 3 bãi chữa xỉ thép trên bờ.

Nhóm chất thải có hàm lượng sắt cao có thể tự tái chế, tái sử dụng nội bộ hoặc chuyển giao cho các cơ sở để sử dụng làm nguyên liệu sản xuất: Chủ yếu là bụi thu hồi từ các xưởng sản xuất, bùn lò chuyển, gang xỉ, thép xỉ, bột từ. Riêng đối với 1.334 tấn bùn cán nóng (thành phần chủ yếu là vảy cán) và 28.737 tấn bùn bụi phối trộn do có hàm lượng tổng dầu cao chưa được phép tái sử dụng, FHS đang lưu giữ an toàn trong thời gian chờ hoàn thành lắp đặt bổ sung thiết bị xử lý khí thải SO2, NOx và Dioxin/Furan tại 2 máy thiêu kết. Đối với bùn bánh lò cao phát sinh khoảng 150 tấn/ngày (đã tái sử dụng 8.200 tấn, hiện tồn kho 79.900 tấn), Bộ TN&MT đã yêu cầu FHS lưu giữ an toàn và xây dựng phương án tái sử dụng chất thải này nhằm thu hồi các thành phần có ích nhưng phải đảm bảo an toàn tuyệt đối về môi trường.

Nhóm chất thải phải chuyển giao cho các đơn vị có chức năng xử lý: Rác thải sinh hoạt phát sinh khoảng 1 tấn/ngày, chất thải rắn công nghiệp thông thường (bùn thải trạm xử lý nước thải sinh hoạt, bùn thải trạm xử lý nước thải công nghiệp, gỗ thải, nilon thải, chất thải xây dựng…) phát sinh khoảng 12 tấn/ngày và chất thải nguy hại (bùn thải trạm xử lý nước thải sinh hóa, nước thải súc rửa đường ống, dầu thải…) phát sinh khoảng 20 tấn/ngày được FHS lưu giữ an toàn trong khu liên hợp trước khi chuyển giao cho các đơn vị chức năng tại Hà Tĩnh xử lý theo quy định.

Việc quản lý, chuyển giao phế liệu gang xỉ tại FHS

Gang xỉ của FHS (có chứa 71,6% là sắt) được pháp luật khuyến khích tái sử dụng làm nguyên liệu sản xuất thép. Các loại chất thải rắn như xỉ hạt lò cao, xỉ thép, tro bay, tro đáy, vật liệu chịu lửa, gang xỉ… của FHS được ưu tiên tái sử dụng, thu hồi làm nguyên liệu cho quá trình sản xuất của khu liên hợp hoặc bán cho các ngành công nghiệp khác làm nguyên liệu.

Tại các nhà máy luyện thép liên hợp từ quặng sắt trên thế giới (EU, Mỹ, Nhật, Hàn), chất thải rắn phát sinh từ hoạt động của khu liên hợp gang thép được thu hồi, tái chế, tái tuần hoàn ở các công đoạn sản xuất khác nhau để giảm thiểu tối đa lượng chất thải ra ngoài môi trường. Theo Công ước Basel về kiểm soát vận chuyển xuyên biên giới chất thải nguy hại và tiêu hủy chúng cũng không quy định chất thải ngành thép thuộc danh mục chất thải nguy hại. Tuy nhiên các quốc gia thành viên tham gia công ước, trong đó có Việt Nam) có quyền quy định cụ thể danh mục chất thải nguy hại và quy chuẩn áp dụng để xác định một số loại chất thải có phải là nguy hại hay không trong trường hợp thải ra môi trường. Tại các nước phát triển, chất thải ngành thép đang được sử dụng trực tiếp hoặc được sơ chế trước khi dùng làm nguyên liệu đầu vào cho các ngành công nghiệp khác, đặc biệt là ngành công nghiệp sản xuất VLXD.

Công nghệ của FHS sản xuất ra các sản phẩm thép chất lượng cao dùng làm cốt công trình, thép ống và ốc vít, nên gang lỏng được sản xuất từ lò cao có hàm lượng lưu huỳnh từ 0,01 - 0,03%, trước khi đưa vào lò chuyển (BOF) luyện thép được FHS sử dụng vôi cục và vôi bột (CaO) để khử lưu huỳnh xuống dưới 0,005%. Để đảm bảo quá trình khử lưu huỳnh được xử lý hoàn toàn, phải sử dụng lượng vôi dư. Sản phẩm trung gian của quá trình này thu được gang xỉ khử lưu huỳnh sẽ chuyển đến xưởng thu hồi tài nguyên (công đoạn ổn định hóa và nghiền tách) để thu lại các thành phần có giá trị sử dụng, trong đó có phế liệu gang xỉ (chứa 71,6% là sắt). Độ kiềm (giá trị pH) trong gang xỉ cao bản chất là lượng vôi dư và hợp chất của Canxi (Ca), lượng vôi dư này còn có tác dụng xử lý khí thải (Sox) nếu gang xỉ này sử dụng trong lò điện hồ quang để sản xuất thép...

Ông Hoàng Văn Thức - Phó tổng cục trưởng Tổng cục Môi trường (Bộ TN&MT) cho biết: Theo ý kiến của Sở TN&MT Hà Tĩnh, Sở TN&MT Thái Nguyên tiến hành kiểm tra, lấy mẫu phế liệu gang xỉ và mẫu chất thải sau khi tuyển gang xỉ làm nguyên liệu sản xuất của một số đơn vị thu mua để phân tích và đã xác định có độ kiềm (pH) cao. Việc so sánh phế liệu gang xỉ (đang được sử dụng làm nguyên liệu sản xuất, không thải ra môi trường) với quy chuẩn nêu trên là không phù hợp, dễ dẫn đến hiểu lầm (Ví dụ như dầu DO, hóa chất, xi măng và vữa xây (pH khoảng 13), vôi tôi (pH khoảng 14), quặng sunfua đa kim… nếu lấy mẫu mang đi phân tích và so sánh với QCVN07:2009/BTNMT thì tất cả là chất thải nguy hại). Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường đối với chất thải nói chung và tại QCVN 07:2009/BTNMT được sử dụng để kiểm soát chất thải khi chất thải đó thải ra môi trường, không sử dụng để đánh giá đối với phế liệu làm nguyên liệu sản xuất và trong chu trình sản xuất. Trong văn bản trao đổi của Sở TN&MT Thái Nguyên nêu “kết quả phân tích mẫu gang xỉ cho thấy giá trị pH đều vượt ngưỡng nguy hại” chứ không khẳng định là chất thải nguy hại như một số báo nêu (vì gang xỉ là nguyên liệu sản xuất).

Phong Thư

Các bài đã đăng: