15:41 | 20/04/2019

Cẩm Phả (Quảng Ninh): Thu hồi đất và vấn đề thực tiễn

(Xây dựng) - Dự án Đường kết nối từ QL18 với đường bao biển Hạ Long - Cẩm Phả và chỉnh trang đô thị tại phường Quang Hanh, TP Cẩm Phả có tổng vốn đầu tư 362 tỷ đồng. Dự án được HĐND tỉnh Quảng Ninh thông qua tháng 9/2018. Đây là dự án trọng điểm nhóm B được thực hiện từ năm 2018 – 2020, mang ý nghĩa chiến lược cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của hai thành phố: Hạ Long – Cẩm Phả tầm nhìn đến năm 2050.


Ông Nguyễn Hải Khiên - Phó Chủ tịch UBND TP Cẩm Phả trong buổi đối thoại với các hộ dân trong diện thu hồi đất cho Dự án.

Tuy nhiên công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) đang là yếu tố quan trọng, cam go nhất hiện nay mà UBND TP Cẩm Phả đã thực hiện đúng chính sách nhưng người dân vẫn chưa đồng thuận. Và đó là vấn đề nan giải bởi pháp luật và thực tiễn.

Đối thoại giữa chính quyền và người dân để tạo ra sự đồng thuận

Ngày 11/4/2019, đồng chí Nguyễn Hải Khiên - Phó Chủ tịch UBND thành phố đã chủ trì buổi đối thoại với 15 hộ dân tại tổ 4, tổ 5 khu 9B, phường Quang Hanh về việc không chấp hành kiểm đếm thực hiện dự án: Đường kết nối QL18 với đường bao biển Hạ Long - Cẩm Phả và chỉnh trang đô thị tại phường Quang Hanh. Tham gia buổi đối thoại có các phòng, ban, ngành liên quan.

Theo đó, Dự án đường kết nối QL18 với đường bao biển Hạ Long - Cẩm Phả và chỉnh trang đô thị tại phường Quang Hanh có chiều dài 1,5km, mặt đường rộng 33m, diện tích đất thu hồi là 8ha, trong đó tỉnh phê duyệt là 5,56 ha, còn lại 2,24ha là đất công cộng Nhà nước không phải thu hồi. Dự án ảnh hưởng tới 86 hộ gia đình và 2 tổ chức. Đến nay còn 19 hộ chưa nhận kiểm đếm.

Tại hội nghị, đồng chí Nguyễn Hải Khiên – Phó Chủ tịch UBND TP Cẩm Phả đã nêu tầm quan trọng, ý nghĩa và mục đích của dự án, khái quát quá trình thực hiện của các hộ không nhất trí kiểm đếm. Đã có 10 ý kiến của các hộ dân được trao đổi tại buổi đối thoại cụ thể: Dự án ảnh hưởng đến đâu, kiểm đếm đến đó, làm đường 33m trở ra hộ gia đình sẽ đồng ý, đồng ý kiểm đếm bên ngoài, nếu lấy cả đất thì phải thoả thuận với các hộ, chỉ đồng ý cho kiểm đếm khi quy hoạch làm đường, không đồng ý lấy đất phân lô bán nền...

Sau khi nghe và trả lời những thắc mắc của các hộ dân, kết luận hội nghị đồng chí Nguyễn Hải Khiên – Phó Chủ tịch UBND thành phố khẳng định: Dự án tiến hành đúng trình tự, luật pháp. Căn cứ đúng theo Điều 62; Luật đất đai. Dự án nằm trong danh mục thu hồi đất của Nhà nước được HĐND tỉnh thông qua. Khẳng định chủ trương của Dự án không thay đổi, được thực hiện trên cơ sở căn cứ pháp lý. Đồng chí giao Trung tâm Phát triển quỹ đất photo 1 số quyết định liên quan đến Dự án cho các hộ dân. Đồng chí cũng đề nghị các hộ dân đồng ý chấp hành kiểm đếm thực hiện Dự án. Quá trình thực hiện Dự án có vướng mắc, phát sinh ngoài chính sách, thành phố sẽ có văn bản báo cáo tháo gỡ. Thời gian bắt đầu kiểm đếm từ ngày 16/4/2019, trường hợp hộ không chấp hành, không hợp tác, thành phố sẽ thực hiện theo điều 70, Luật đất đai năm 2013.

Được biết, người dân nơi đây đang rất lo lắng trước khi nguy cơ bị thu hồi đất nhưng phải nhận mức giá cho 1m2 đất chưa mua được một bát phở. Ví dụ, nhà ông Phạm Khắc Tuân trong sổ đỏ được cấp 200m2, trong đó 120m2 là đất ở nếu bị thu hồi thì được đền bù giá 11 triệu, số diện tích 80m2 đất trồng cây lâu năm còn lại cũng sẽ bị áp giá 47.000 đồng/m2.

Tuy nhiên, UBND TP Cẩm Phả đã áp dụng tại Điều 62 quy định việc “Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng trong các trường hợp sau đây:

Tại mục 3 Điều 62 quy định: Thực hiện các dự án do HĐND cấp tỉnh chấp thuận mà phải thu hồi đất bao gồm:

... b) Dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kỹ thuật của địa phương gồm giao thông, thủy lợi, cấp nước, thoát nước, điện lực, thông tin liên lạc, chiếu sáng đô thị; công trình thu gom, xử lý chất thải”.

Đồng thời căn cứ Quyết định 3000/2017 của UBND tỉnh Quảng Ninh về việc: Ban hành quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất quy định tại Điều 34. Tổ chức chi trả bồi thường, hỗ trợ, tái định cư: Thực hiện Điều 93 Luật Đất đai, Điều 30 Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014.


Người dân trong diện thu hồi đất tại phường Quang Hanh đang lắng nghe và bày tỏ ý kiến của mình trong buổi đối thoại.

Luật pháp phải xây trên nền tảng thực tiễn và tập quán!

Một thực tế cho thấy khi UBND TP Cẩm Phả thực hiện bồi thường, hỗ trợ về đất để áp giá 47 nghìn đồng/1m2 đất trồng cây lâu năm trong diện tích được cấp quyền sử dụng đất, ngoài hạn mức đất ở (đất xây dựng) tuy rất, rất đúng các văn bản quy phạm pháp luật nhưng bị dư luận cho rằng chỉ đủ mua một bát phở?!

Xét về lý thì sự phê phán kia sai. Xét về tình thì sự phê phán kia đúng. Bởi lẽ pháp luật phải được xây dựng một trong những cơ sở nền tảng là tập quán. Mà từ trước tới nay tập quán của một số người dân mua đất theo hình thức viết tay (các luật đất đai cũ cũng chấp nhận), trong khi không ai có thể mua được 1m2 đất trồng cây lâu năm (đất vườn) trong khu đô thị với giá bèo 47 nghìn đồng/m2. Với giá thị trường ngầm, người dân mua bán với nhau đến hàng triệu đồng/m2 nay Nhà nước chỉ chấp nhận bồi thường ít hơn hàng chục lần thì như vậy luật pháp đã bỏ qua tập quán. Và đó là điều mà chắc chắn Quốc hội, Chính phủ sẽ phải xem xét bổ sung, sửa đổi vấn đề này.

Mặt khác, theo Luật Đất đai năm 2013, một trong những nguyên tắc định giá đất là phải “phù hợp với giá đất phổ biến trên thị trường” (Điểm c, Khoản 1, Điều 112) nhưng trên thực tế thực hiện thì hầu như lại thoát ly khỏi giá cả thị trường. Ngay từ khi thông qua Luật Đất đai năm 2013, một cơ quan thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường đã chỉ ra rằng, khung giá đất của Nhà nước đã thấp hơn nhiều so với giá đất thị trường. Tương tự như thế, khung giá đất của cấp tỉnh cũng chỉ bằng từ 30 đến 60% giá đất thị trường tại địa phương.

Văn bản hướng dẫn thi hành luật có những mâu thuẫn với luật gây ra những khó khăn trong thực hiện. Ví dụ, Điều 114 của luật chỉ quy định Bảng giá đất và Bảng giá đất chỉ làm căn cứ trong các trường hợp: Tính tiền sử dụng đất; Tính thuế sử dụng đất; Tính phí và lệ phí quản lý; Tính tiền xử phạt khi vi phạm; Tính tiền bồi thường; Tính giá trị quyền sử dụng đất (không quy định giá đất cụ thể để tính giá khởi điểm trong trường hợp đấu giá quyền sử dụng đất). Nhưng Điều 15 của Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ hướng dẫn thi hành luật lại quy định cả giá đất cụ thể làm căn cứ xác định giá khởi điểm để đấu giá quyền sử dụng đất...

Giải pháp cho vấn đề định giá đất phải vừa sửa đổi, bổ sung Luật Đất đai năm 2013, vừa sửa đổi, bổ sung các Nghị định đã ban hành, đồng thời xây dựng các Nghị định, Thông tư mới cho những việc chưa được hướng dẫn thi hành. Một ví dụ cho thấy như tại Luật Đất đai năm 2003 có cụm từ “giá đất bình thường trong điều kiện bình thường” thì chỉ có ông trời mới có thể biết lúc nào là “giá đất bình thường”?!

Do đó, Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn là vấn đề hết sức khó khăn, phức tạp nên việc điều chỉnh sau quá trình thực hiện là một vấn đề đương nhiên rất cần thiết phải làm.

Dư luận cho rằng, Dự án Đường kết nối từ QL18 với đường bao biển Hạ Long - Cẩm Phả và chỉnh trang đô thị tại phường Quang Hanh nói riêng và các dự án vì lợi ích công cộng khác tại Cẩm Phả cho dù chính quyền đã áp dụng đúng tất cả các văn bản quy phạm pháp luật khi bồi thường, hỗ trợ cho người được thu hồi đất. Nhưng công tác tuyên truyền để người dân thấu hiểu vẫn là vấn đề đi trước và rất quan trọng. Bên cạnh đó, những bất cập của các văn bản hướng dẫn cần được kiến nghị lên các cấp có thẩm quyền để có thể sửa đổi, bổ sung đó chính là sự đồng hành, chia sẻ cùng với nhân dân của cán bộ khi thực hiện công tác quan trọng này.

Văn Nguyễn

Các bài đã đăng: