21:59 | 10/06/2018

Cần chấn chỉnh sai phạm trong việc san lấp ven hồ Thác Bà

Hồ Thác Bà là hồ nhân tạo lớn, hình thành từ việc chặn dòng sông Chảy thuộc hai huyện Lục Yên và Yên Bình (Yên Bái) phục vụ công trình thủy điện Thác Bà, công trình thủy điện đầu tiên ở miền bắc. Hồ có diện tích 23.400 ha, có 1.300 đảo lớn nhỏ, diện tích mặt nước hơn 19 nghìn ha. Ngoài công năng phát điện, hồ còn điều tiết nước cho vùng đồng bằng Bắc Bộ. Tuy nhiên, thời gian gần đây, một số doanh nghiệp đã tự ý san lấp mặt bằng, thu hẹp diện tích mặt nước, ảnh hưởng xấu đến việc tích nước của hồ.


Một diện tích bán ngập nước của hồ Thác Bà tại xã Tân Lĩnh, huyện Lục Yên (Yên Bái) đang bị san lấp không phép.

Năm 2017, dự án sản xuất chế biến đá vôi trắng của Công ty TNHH một thành viên đá trắng Bảo Lai được xây dựng tại thôn Ao Khoai, xã Thịnh Hưng, huyện Yên Bình với diện tích 22,5 ha (gồm 17,9 ha đất, 4,6 ha mặt nước hồ Thác Bà). Quá trình xây dựng dự án, công ty trên đã san lấp một phần xuống lòng hồ với diện tích hơn 38 nghìn m2. Các đơn vị chức năng tỉnh Yên Bái đã thanh tra, chấn chỉnh những sai phạm của công ty. Dù vậy đến nay chỉ cần quan sát qua tại hiện trường, cũng có thể nhận thấy diện tích hồ đã biến dạng. Phần diện tích thuê mặt nước 2,4 ha, đơn vị đã làm hồ điều hòa (thực chất là một ao lớn giữa công ty), còn 2,2 ha làm bến thủy nội địa. Trước tình hình trên Công ty cổ phần Thủy điện Thác Bà đã gửi đơn tới các cơ quan chức năng tỉnh Yên Bái kiến nghị có biện pháp yêu cầu doanh nghiệp hoàn trả mặt nước hồ Thác Bà. Ðáng tiếc là công ty lại nhận được trả lời: Với nội dung Công ty Bảo Lai đã hoàn thành việc đào trả diện tích gần 62.100 m2, đào sâu bình quân đến độ sâu cốt 46 m. Như vậy, diện tích nước mặt do công ty hoàn trả vẫn nhiều hơn 2,4 ha so với diện tích hồ bị lấp.

Hiện nay, việc khai thác, vận chuyển đá vôi trắng từ huyện Lục Yên và mỏ đá vôi tại xã Mông Sơn (huyện Yên Bình) về các nhà máy chế biến tại khu công nghiệp phía nam của tỉnh và các nhà máy xi-măng được thực hiện bằng đường thủy, cho nên buộc phải có hệ thống bến bãi đường thủy. Vì thế, các đơn vị vận chuyển đã tự ý san, gạt đá thải xuống làm mặt bằng, lấn chiếm mặt nước hồ. Do mực nước hồ Thác Bà có cốt 43 đến cốt 61 m, cho nên các bến bãi này cũng có độ cao tương ứng theo từng mực nước để tàu vào ra được. Việc xử lý, chấn chỉnh vi phạm về san lấp nêu trên không được làm nghiêm, dẫn đến đơn vị sau làm theo đơn vị trước. Tại hai xã An Phú, Minh Tiến (huyện Lục Yên), một số dự án khai thác đá vôi trắng khi khai moong, đất đá thải đổ xuống các ngách hồ. Khi phát hiện, chính quyền chỉ xử phạt hành chính, không có tính răn đe.

Gần đây, Công ty TNHH Hoàng Gia Yên Bái được cấp phép xây dựng nhà máy chế biến gỗ ván dán, công suất 15 nghìn m3/năm, tại thôn Ðình Lâm, xã Thịnh Hưng với vốn đầu tư hơn 57 tỷ đồng. Diện tích đất công ty xin thuê dự kiến khoảng 7 ha trong 50 năm, nhưng đến nay mới được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với diện tích 3,3 ha. Ngày 6-10-2017, đoàn kiểm tra liên ngành gồm UBND xã Thịnh Hưng, Công ty cổ phần Thủy điện Thác Bà, Phòng An ninh kinh tế (Công an tỉnh Yên Bái) đã lập biên bản vi phạm, xử phạt Công ty Hoàng Gia Yên Bái về việc san gạt mặt bằng đã lấp đất xuống hồ Thác Bà với khối lượng lớn. Theo chức năng quản lý nhà nước, UBND huyện Yên Bình đã xử phạt vi phạm hành chính đối với nhà đầu tư số tiền 62 triệu đồng do vi phạm Luật Ðầu tư; yêu cầu dừng hoạt động san tạo mặt bằng, khắc phục hậu quả, hoàn thiện các thủ tục liên quan để đủ điều kiện hoạt động. Dù vậy, trong quá trình san tạo mặt bằng, công ty này vẫn tiếp tục lấp xuống hồ một phần đất. Ngày 19-3-2018, đoàn kiểm tra liên ngành tiếp tục lập biên bản vi phạm, yêu cầu công ty không tiếp tục san gạt đất xuống hồ và phải trả lại các diện tích san lấp và rơi xuống hồ. Tuy nhiên, việc san tạo mặt bằng vẫn được tiếp tục. Thấy doanh nghiệp được làm, một số hộ dân trong xã Thịnh Hưng cũng dùng gầu xúc, ô-tô đổ đất san lấp eo ngách hồ liền kề, gây khó khăn trong quản lý địa chính ở địa phương.

Chủ tịch UBND huyện Yên Bình Nguyễn Văn Trọng khẳng định: Khi phát hiện, các cơ quan chức năng huyện đã xuống xã kiểm tra, xác định mốc giới, kịp thời ngăn chặn vi phạm. Phó Giám đốc Công ty TNHH Hoàng Gia Yên Bái Hoàng Ðình Trịnh cho biết, công ty đã chấp hành chỉ đạo của UBND tỉnh Yên Bái, sử dụng gầu xúc, ô-tô chuyển hơn 2.000 m3 đất đã lấp xuống hồ để làm nền nhà văn hóa thôn Ðào Kiều. Số đất còn lại được múc lên tôn tạo mặt bằng nhà máy. Tuy nhiên, giữa tháng 5 vừa qua, khi chúng tôi có mặt tại hiện trường dự án, không thấy có máy xúc và ô-tô hoạt động, đất mặt bằng đã cũ, cỏ mọc, không có dấu hiệu của việc múc đất hoàn trả diện tích mặt nước hồ. Ðất đá rơi tràn xuống hồ vẫn còn nguyên, chứng tỏ đơn vị chưa có biện pháp xử lý dứt điểm vi phạm của mình.

Hồ Thác Bà thực hiện nhiều chức năng như phát điện, điều tiết thủy lợi, du lịch, nuôi trồng thủy sản, cấp nước sạch sinh hoạt cho TP Yên Bái và huyện Yên Bình, vận tải thủy,… Nếu không được bảo vệ nghiêm theo quy hoạch, rất dễ bị chồng chéo, vi phạm lợi ích lẫn nhau. Ðể khai thác và bảo vệ hiệu quả công trình thủy lợi, hồ chứa và an toàn hồ đập thủy điện Thác Bà, UBND tỉnh Yên Bái và chính quyền cơ sở, các lực lượng chức năng cần quyết liệt hơn trong chấn chỉnh, xử lý nghiêm sai phạm san lấp đất trái phép của những doanh nghiệp, cá nhân nêu trên. Bên cạnh đó cần phải thực hiện nghiêm Quy chế quản lý, khai thác, sử dụng tiềm năng và bảo vệ môi trường hồ Thác Bà đã quy định rất rõ: "Việc giao đất, cho thuê đất cho các dự án xây dựng các công trình ven hồ Thác Bà chỉ được thực hiện trên độ cao 62 m. Các trường hợp sử dụng đất dưới độ cao 62 m phải được cấp có thẩm quyền phê duyệt". Phía Công ty cổ phần Thủy điện Thác Bà cần chủ động phương án cắm mốc giới hạn xác định hành lang bảo vệ hồ chứa, nhất là khi cấp có thẩm quyền tiếp tục cho doanh nghiệp thuê mặt nước hồ trong 50 năm.


Theo Thanh Sơn/Nhandan.com.vn

Các bài đã đăng: