16:05 | 10/07/2018

Vụ truy tố Cty An Khang – Có là án oan?

(Xây dựng) – “Việc truy tố các quan hệ kinh tế, dân sự không đúng bản chất khách quan của hành vi là nguyên nhân gây ra nhiều vụ kết án oan, sai trong áp dụng pháp luật hình sự”, ông Đinh Xuân Thảo – Nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu lập pháp thuộc Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy viên Uỷ ban Pháp luật của Quốc hội đã từng trao đổi với báo chí về hiện tượng hình sự hóa quan hệ kinh tế, dân sự.


Dự án Metropolitan Vũng Tàu được Cty An Khang triển khai mặt bằng trước khi bị cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố.

Để không hình sự hóa quan hệ kinh tế, dân sự, đồng thời xử lý nghiêm mọi hành vi vi phạm pháp luật, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 35/NQ-CP/2016, thực hiện chủ trương Nhà nước kiến tạo, lấy doanh nghiệp (DN) là đối tượng phục vụ, tạo thuận lợi cho DN đầu tư, kinh doanh và phát triển.

Chủ quan

Có nhiều trường hợp bị oan thuộc loại án về kinh tế, khởi tố không đúng với bản chất của hành vi khách quan. Nguyên nhân là do chủ quan của người tiến hành tố tụng nhận thức chưa đầy đủ, áp dụng pháp luật máy móc, chỉ chú ý đến hậu quả thiệt hại xảy ra, chưa đánh giá đúng ý thức chủ quan để phân biệt giữa vi phạm pháp luật về dân sự, kinh tế với hành vi phạm tội; không xem xét lỗi và điều kiện khách quan dẫn đến hành vi vi phạm.

Do đó, đã hình sự hóa các quan hệ dân sự, kinh tế thành các tội lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, làm ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh. Hầu hết, các trường hợp này sau đó phải đình chỉ điều tra vì người bị khởi tố, điều tra (thậm chí bị bắt giam) không thực hiện hành vi phạm tội.

Cụ thể như năm 2106, xảy ra vụ việc bị truy tố đối với chủ quán cà phê Xin Chào tại TP Hồ Chí Minh. Sự việc này được Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh Nguyễn Thành Phong đánh giá là ảnh hưởng rất lớn đến môi trường đầu tư kinh doanh của thành phố.

Bên cạnh đó, nhiều doanh nhân vướng vòng lao lý đã được đình chỉ vụ án như vụ Hoàng Minh Tiến tại Hà Nội, Nguyễn Văn Lượng tại Nam Định, Phùng Thị Thu – Thái Bình...

Các doanh nhân này, người thì bị gán tội trốn thuế, người thì bị quy tội lừa đảo, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản. Sau nhiều năm, tháng bị ngồi tù, rốt cuộc họ cũng được trả tự do và đình chỉ vụ án vì cơ quan tiến hành tố tụng đã không thể buộc tội đối với những tranh chấp thương mại của họ với đối tác.

Rõ ràng, từ chủ trương kiến tạo đến việc thực thi vẫn còn những vướng mắc cần được phân định rõ ràng hơn.

Thực tế từ vụ án Cty An Khang

Tại tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu, năm 2014 đã xảy ra vụ việc liên quan đến dự án Metropolitan, sau đó, toàn bộ ban lãnh đạo của Cty An Khang đã bị cơ quan Công an bắt với tội danh “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Sau 16 tháng tạm giam, họ đã được tại ngoại.

Thật đau xót, đến nay, sau 04 năm, vụ việc vẫn chưa thể xét xử vì thiếu cơ sở để kết luận tội danh trên. Luật sư của doanh nghiệp này cho rằng đây là quan hệ kinh tế đã bị hình sự hoá.


Sau nhiều năm, đến nay, Metropolitan Vũng Tàu trở nên hoang hóa.

Theo hồ sơ vụ việc, dự án Metropolitan Vũng Tàu có tên theo hồ sơ pháp lý là dự án Khu trung tâm thương mại và Nhà ở cao cấp tại phường 11, TP Vũng Tàu do Cty Cổ phần địa ốc An Khang (Cty An Khang) làm Chủ đầu tư.

Metropolitan dự kiến được xây dựng với diện tích toàn khu là 430.016m2 (43 ha), đất xây dựng công trình chiếm 35%, đất cây xanh chiếm 15%. Diện tích còn lại được sử dụng cho mục đích xây dựng công trình công cộng và bãi đỗ xe. Dự án có khả năng đáp ứng từ 8.000 đến 12.000 dân, bao gồm 236 biệt thự song lập, 21 biệt thự vip, 672 nhà liền kề. Bên cạnh đó, còn có khu thương mại dịch vụ, khu cao ốc văn phòng, chung cư trung tầng, công viên trung tâm và trường học…

Để có đất thực hiện dự án, lúc đó, các thành viên của Cty An Khang đã góp vốn (thành viên góp vốn bằng đất) và thương lượng đền bù của dân với tổng diện tích 279.567,2 m2.

Ngày 22/5/2008, Cty An Khang có Tờ trình số 03/TT-KL/2008 gửi UBND tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu, UBND TP Vũng Tàu, Sở Kế hoạch - Đầu tư, Sở Xây dựng và Sở Tài Nguyên – Môi trường xin chủ trương lập quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 dự án Metropolitan.

Ngày 07/07/2008, UBND tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu ban hành Công văn số 4189/UBND chấp thuận chủ trương đầu tư của Cty An Khang. 03 ngày sau, Công ty An Khang có văn bản số 08/CV-AK/2008 về việc xin thỏa thuận địa điểm cho dự án Metropolitan.

Ngày 22/07/2008, Sở Xâ dựng đã đồng ý thỏa thuận địa điểm bằng văn bản số 1732/SXD-KTQH. Gần 1 tháng sau, ngày 18/04/2009, Công ty An Khang ký Hợp đồng với Công ty TNHH Kiến trúc NQH Sài Gòn thiết kế và quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 dự án Metropolitan.

Ngày 21/09/2010, Công ty An Khang có Tờ trình số 34/TTr-AK về việc xin phê duyệt đồ án quy hoạch chi tiết 1/500 Khu dự án Metropolitan, đến ngày 31/12/2010 thì được UBND TP. Vũng Tàu phê duyệt.

Ngày 14/01/2011, UBND TP Vũng Tàu có quyết định số 278/QĐ-UBND phê duyệt đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 dự án Metropolitan. Đến ngày 15/01/2011, Cty An Khang tiến hành động thổ, khởi công dự án được cho là có sự tham dự và chứng kiến của chính quyền địa phương.

Sự việc được đánh giá là sai phạm khi Cty An Khang ký 321 hợp đồng góp vốn với 287 nhà đầu tư, theo phương thức nhà đầu tư góp vốn với Cty An Khang để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật và công trình nhà ở trên đất để được giao quyền sử dụng đất và quyền sở hữu nhà ở trên đất.

Theo đại diện của Cty An Khang, ngay sau đó, Cty đã tích cực khẩn trương làm các thủ tục cần thiết để triển khai dự án như: Ký hợp đồng với các đơn vị thiết kế, đơn vị thi công để tiến hành san lấp mặt bằng; làm thủ tục xin nộp tiền sử dụng đất; phối hợp với các cơ quan chức năng tiến hành rà soát, đo đạc, cắm mốc bàn giao đất trên thực địa…

Cty An Khang cũng cho rằng, thủ tục hành chính vẫn còn nhiều rườm rà, có nhiều thay đổi về chủ trương và chính sách pháp luật về đầu tư bất động sản (Luật đầu tư, Luật nhà ở, Luật kinh doanh bất động sản, Luật đất đai… mới sửa đổi, thay thế). Còn các cơ quan quản lý Nhà nước lại “lúng túng” trong việc hướng dẫn áp dụng gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến thời gian thực hiện dự án.

Đây chính là nguyên nhân khiến dự án Metropolitan bị chậm tiến độ, dẫn đến khách hàng góp vốn đầu tư dự án “ngộ nhận” Cty An Khang cố tình chậm triển khai dự án rồi sau đó gửi đơn thư khiếu nại gửi đến các cơ quan chức năng. Mấu chốt của vấn đề xuất phát tại đây.

Khởi tố vụ án

Tháng 2/2014, cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã vào cuộc khởi tố Công ty An Khang về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và khởi tố bắt tạm giam 04 người trong ban lãnh đạo của Cty (hiện tất cả đã được tại ngoại).

Không đồng ý với việc khởi tố của cơ quan điều tra, Cty An Khang đã có nhiều đơn thư kiến nghị kêu oan đến các cơ quan tố tụng.

Cty cho rằng thực chất hợp đồng góp vốn đầu tư thực hiện dự án giữa Cty và nhà đầu tư (khách hàng) chỉ là quan hệ dân sự và trong trường hợp bên nào vi phạm cam kết trong hợp đồng thì sẽ phải chịu phạt theo như cam kết chứ không phải là lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Bởi, thực chất Cty đã được chấp thuận thực hiện dự án của các cơ quan chức năng và đã có đất để thực hiện.

Theo Cty An Khang, thực tế sau đó, với toàn bộ những nhà đầu tư không đồng ý tiếp tục tham gia hợp tác thực hiện dự án nữa thì đều được Cty bồi hoàn toàn bộ số tiền theo hợp đồng và quy định của pháp luật. Cụ thể, đã có 211/287 nhà đầu tư được Cty thanh lý hợp đồng và nhận lại số tiền hơn 282 tỷ đồng.

Cũng theo An Khang, hiện đã có 62 khách hàng ký thỏa thuận tiếp tục thực hiện hợp đồng hợp tác đầu tư với Cty để hoàn thiện dự án. Còn lại 14 khách hàng, Cty vẫn chưa liên hệ được để giải quyết với tổng số tiền khoảng 18 tỷ đồng. Về vấn đề đó, Cty sẽ tiến hành lập tài khoản riêng gửi số tiền 18 tỷ vào để đảm bảo cho việc xử lý quyền lợi của 14 nhà đầu tư còn lại khi họ có yêu cầu nhận lại tiền từ An Khang.

Điều đáng buồn là sau 04 năm khởi tố vụ án, trong khi vụ án vẫn chưa đưa ra xét xử thì vừa qua, một thành viên trong ban lãnh đạo Cty An Khang đã qua đời vì bạo bệnh, nhưng vẫn hàm oan trong một vụ án bị hình sự hoá kéo dài.

Theo Luật sư Trần Đức Phượng – Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh, trong vụ án này còn nhiều vấn đề cần phải xem xét để xử lý đúng theo quy định pháp luật nhưng không để làm oan cho công dân. Ở đây, dự án do DN đang thực hiện các thủ tục, có những vi phạm hành chính và đều được cơ quan Nhà nước tại địa phương phát hiện, xử lý. Nếu vụ án không được xem xét thấu đáo, điều tra khách quan và đầy đủ ngay từ giai đoạn điều tra thì dễ dẫn đến oan sai hoặc việc truy tố không đúng, trước tiên sẽ bị Viện hoặc Tòa trả hồ sơ để điều tra lại nhằm đảm bảo căn cứ pháp luật của việc truy tố và chứng cứ chứng minh.

Ở những vụ án “lừa đảo chiếm đoạn tài sản” có gắn đến hoạt động của DN thì yếu tố cá nhân chiếm đoạn tài sản là căn cứ chứng minh, không phụ thuộc hay căn cứ vào DN đó hoạt động đúng theo quy định hay không đúng theo quy định pháp luật (vi phạm hành chính của doanh nghiệp).

Thành Nam

Các bài đã đăng: