20:19 | 10/06/2019

Hoàn thiện chính sách phát triển ngành Công nghiệp hỗ trợ

(Xây dựng) - Ngành Công nghiệp hỗ trợ (CNHT) của nước ta dù đang được ưu tiên phát triển, nhưng theo các chuyên gia, chính sách của Nhà nước trong lĩnh vực này vẫn còn nhiều hạn chế. Do đó, để ngành CNHT phát triển bứt phá, cần sớm xây dựng chính sách đặc thù dành riêng cho lĩnh vực này.


Khó khăn trong tiếp cận chính sách ưu đãi

Có thể nói, các chính sách về CNHT được ban hành những năm trước đây đã khá lạc hậu. Đến năm 2017, Chính phủ mới ban hành Chương trình phát triển CNHT giai đoạn đến năm 2025 nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp (DN). Trong đó, có Nghị định số 111/2015/NĐ-CP về phát triển CNHT với 6 ngành nghề được hỗ trợ, ưu đãi gồm: Dệt may, da giày, điện tử, sản xuất lắp ráp ôtô, cơ khí chế tạo, các sản phẩm CNHT công nghệ cao.

Thông qua chương trình phát triển CNHT, các DN được hỗ trợ nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh và có cơ hội tham gia vào chuỗi sản xuất toàn cầu; chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực; kết nối với các tập đoàn đa quốc gia tìm đầu ra cho sản phẩm, từng bước tham gia vào chuỗi cung cứng của các DN FDI…

Tuy nhiên, sau gần 3 năm triển khai Nghị định số 111/2015/NĐ-CP, chương trình phát triển CNHT đã bộc lộ nhiều bất cập, mà các quy định hiện hành của pháp luật chưa thể giải quyết để tạo ra cơ chế, chính sách mạnh mẽ thúc đẩy ngành CNHT phát triển.

Đó là: Chính sách thu hút các DN FDI chưa gắn với các ràng buộc về trách nhiệm phát triển hệ thống nhà cung ứng nội địa tại Việt Nam; mối quan hệ ràng buộc giữa các ưu đãi các DN sản xuất các sản phẩm hoàn chỉnh và nghĩa vụ đối với các DN vừa và nhỏ chưa được thể hiện trong bất kỳ văn bản quy phạm pháp luật nào.

Ngoài ra, việc tổ chức thực hiện một số chính sách ưu đãi, hỗ trợ còn gặp nhiều vướng mắc, đó là chính sách bảo lãnh tín dụng cho DN vừa và nhỏ qua hệ thống ngân hàng, chính sách hỗ trợ DN vừa và nhỏ trong CNHT; các cơ chế ưu đãi về tín dụng, đầu tư, thuế, tiền thuê đất, đặc biệt là phân bổ nguồn lực để triển khai các chính sách CNHT chưa được cụ thể hóa.

Việc thiếu các cơ chế này khiến cho DN CNHT khó khăn trong việc tiếp cận các hỗ trợ và ưu đãi; công tác thực thi chính sách về CNHT hạn chế chưa tạo ra các chế tài chặt chẽ buộc phải tuân thủ về việc bố trí các nguồn lực để triển khai.

Hình thành trung tâm nghiên cứu phát triển và hỗ trợ CNHT

CNHT là ngành đặc thù, chủ yếu do hệ thống DN vừa và nhỏ đảm nhiệm nhưng đòi hỏi vốn, kỹ thuật và nhân lực rất cao so với các ngành sản xuất khác. Đặc biệt, là ngành chịu ảnh hưởng rất lớn từ việc hội nhập kinh tế quốc tế và khu vực đầu tư nước ngoài.

Do đó, theo Bộ Công Thương, mặc dù chủ yếu nằm ở trung nguồn của chuỗi giá trị, các ngành CNHT đòi hỏi các chính sách toàn diện, không chỉ trực tiếp vào DN sản xuất CNHT, mà cả các chính sách hiệu quả cho khu vực thượng nguồn là sản xuất vật liệu, chính sách tạo dựng thị trường hạ nguồn và liên kết với người mua là các ngành lắp ráp sản phẩm hoàn chỉnh.

Từ thực tế đó, theo các chuyên gia, trong thời gian tới, cần điều chỉnh, sửa đổi những quy định còn vướng mắc trong Nghị định số 111/2015/NĐ-CP liên quan đến phạm vi CNHT, làm rõ tiêu chí xác định đối tượng ưu đãi, rà soát, cập nhật và điều chỉnh danh mục các sản phẩm CNHT ưu tiên phát triển phù hợp với nhu cầu thực tế.

Đồng thời, cần nghiên cứu ban hành chính sách thúc đẩy một số ngành công nghiệp ưu tiên phát triển, như: Cơ khí, ôtô, dệt may, da giày, điện tử… nhằm tạo thị trường cho các ngành CNHT phát triển, gồm các chính sách về thị trường, phòng vệ thương mại, chính sách hỗ trợ DN, nghiên cứu chiến lược hỗ trợ xuất khẩu đối với các sản phẩm công nghiệp trọng điểm.

Theo thống kê của Bộ Công Thương, Việt Nam hiện có 1.800 doanh nghiệp (DN) sản xuất phụ tùng, linh kiện; trong đó, chỉ có khoảng 300 DN tham gia mạng lưới sản xuất của các tập đoàn đa quốc gia. Số DN đang hoạt động trong CNHT hiện chiếm gần 4,5% tổng số DN của ngành công nghiệp chế biến - chế tạo, tạo việc làm cho hơn 550.000 lao động.

Mục tiêu chung đặt ra trong chiến lược phát triển CNHT đến năm 2020, là sản phẩm CNHT của Việt Nam có khả năng cạnh tranh cao, đáp ứng được 45% nhu cầu thiết yếu cho sản xuất, tiêu dùng nội địa và xuất khẩu 25% giá trị sản xuất công nghiệp.

Theo Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh, sắp tới, Việt Nam có điều kiện hình thành những trung tâm nghiên cứu phát triển và hỗ trợ CNHT, trước mắt tại 3 trung tâm kinh tế lớn khu vực miền Bắc, Trung, Nam.

Theo đó, những trung tâm nghiên cứu phát triển và hỗ trợ CNHT không chỉ tập trung giới thiệu công nghệ, hỗ trợ điều kiện tiếp cận công nghệ cho DN thông qua hợp tác quốc tế và các chính sách của Chính phủ nói chung, mà còn hỗ trợ cho nghiên cứu phát triển R&D (nghiên cứu và phát triển). Những trung tâm này sẽ đóng góp vào sự phát triển về giá trị gia tăng cho ngành CNHT.

Bên cạnh nguồn vốn hỗ trợ cho ngành CNHT, giúp DN trong nước có thể tận dụng được chính sách hỗ trợ, trong hàng loạt chính sách của Nhà nước, từ hội nhập đến phát triển các ngành kinh tế mũi nhọn quan trọng của Việt Nam, cần phải ưu tiên thực hiện vai trò "bà đỡ" để DN có thể tiến xa hơn.

Hà Vy

Các bài đã đăng: