Kinh tế » Kinh tế xây dựng

Năm 1995, TCty Xây dựng và Phát triển Hạ tầng (LICOGI) chính thức được thành lập trên cơ sở sắp xếp hai đơn vị chủ lực, hai “đứa con đầu lòng của ngành Xây dựng”. Một là Liên hiệp các Xí nghiệp thi công cơ giới, tiền thân là Cty Thi công Cơ giới, ra đời năm 1960, đơn vị chủ lực trong thi công hạ tầng kỹ thuật và nền móng. Một còn lại là Cty Xây dựng số 18, tiền thân là Cty Kiến trúc Uông Bí, ra đời năm 1961, đơn vị chủ lực trong lĩnh vực xây lắp. Tuy nhiên, trước đó, 2 đơn vị đã có nhiều cơ duyên sát cánh bên nhau trên những công trình trọng điểm quốc gia, trong cả thời chiến lẫn thời bình, cùng cống hiến công sức và xương máu viết nên những bản hùng ca về người lao động, về ngành Xây dựng. Để rồi, bước vào năm 2010, nhìn lại quá khứ vẻ vang, hào hùng của một thời, TCty LICOGI có quyền tự hào về truyền thống 50 năm xây dựng và trưởng thành của mình.

Máy cạp bánh lốp tự hành D357, biểu tượng sức mạnh cơ giới, “quả đấm thép” ngành Xây dựng một thời.

“Quả đấm thép” của ngành Xây dựng

Cty Thi công Cơ giới ra đời vào thời kỳ miền Bắc bắt tay vào xây dựng chủ nghĩa xã hội với kế hoạch 5 năm đầu tiên (1960 - 1965). Hơn 300 người, phần lớn là các anh bộ đội cởi bỏ áo lính chuyển sang làm kinh tế. Thiết bị khi đó chỉ vẻn vẹn 50 xe máy các loại, công suất nhỏ, tính năng kỹ thuật đơn giản như máy xúc 0,25m3/gầu, ô tô 2,5 - 3,5 tấn, máy ủi công suất 50 - 70CV… Nhưng với lòng nhiệt tình cách mạng, yêu nước, vừa học vừa làm, tự tìm tòi khám phá, Cty đã tham gia thi công nền móng hàng loạt các công trình công nghiệp đầu tiên của đất nước như Nhà máy Cơ khí trung quy mô, KCN Cao - Xà - Lá, Nhà máy Dệt 8 - 3, Nhà máy Diêm Cầu Đuống, Nhà máy Phân đạm Hà Bắc, Nhà máy Cơ khí trung tâm Cẩm Phả, Nhà máy Thuỷ điện Thác Bà, Mỏ Crôm Cổ Định, Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí…

Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất chưa kết thúc, tháng 8/1965, bị thua đau ở chiến trường miền Nam, đế quốc Mỹ leo thang ném bom phá hoại miền Bắc. Các công trường xây dựng lớn đều trở thành mục tiêu trọng điểm của những đợt ném bom. Lúc này, bên cạnh nhiệm vụ sản xuất, Cty Thi công Cơ giới còn đảm nhiệm phục vụ công cuộc chiến đấu chống Mỹ cứu nước. Một bộ phận lớn CBCN chuyển sang tham gia xây dựng các công trình quốc phòng như sân bay Kép (Hà Bắc), sân bay Yên Bái, sân bay Hà Tây, mở rộng các sân bay Gia Lâm, Đa Phúc, Kiến An và xây dựng các công trình bí mật phòng tránh cho các cơ quan Trung ương, các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước tại Hà Nội, Vĩnh Phú… Đồng thời, Cty tham gia giải toả các đầu mối giao thông phía Bắc… Đặc biệt, “đội quân Cơ giới” còn tổ chức một đoàn 50 xe vận tải tham gia tiếp tế đạn dược và hàng hoá chi viện cho chiến trường miền Nam…

Đầu năm 1971, Cty Thi công Cơ giới được trang bị thêm một số thiết bị, xe máy mới, trong đó có máy cạp bánh lốp tự hành D357. Trong bom đạn ác liệt, cùng với các thiết bị xe máy khác, đội cạp lốp tiên phong xung trận, vừa giải toả các ga Yên Viên, ga Đông Anh, vận chuyển hàng hoá, vừa san lấp hố bom, đảm bảo an toàn, thông suốt đầu mối đường bộ miền Bắc, nhất là tuyến đường đi Hải Phòng, Thái Nguyên và khu 4 cũ…

Lễ hội ngăn sông thủy điện Thác Bà.

Nhớ lại quá khứ hào hùng một thời, ông Nguyễn Đức Trọng (nguyên Tổng giám đốc Liên hiệp Các Xí nghiệp thi công cơ giới giai đoạn 1992 - 1995) đưa ra phép so sánh: Bây giờ nhìn lại máy xúc E301, máy ủi C80 thuở ấy, mọi người thấy cọc cạch, thô sơ nhưng trong giai đoạn vừa chiến đấu vừa sản xuất ngoan cường đó và cả những năm đầu xây dựng, tái thiết đất nước sau chiến tranh, thì những thiết bị ấy thật vĩ đại, bằng cả vạn sức người lao động thủ công… Còn ông Đào Ngọc Nam (Tổng giám đốc TCty LICOGI giai đoạn 1995 - 2006) thì bồi hồi: Vào những năm 70 - 80 của thế kỷ trước, trong khi đất nước còn đầy ắp khó khăn, thiếu thốn, sản xuất còn thủ công thì Cty đã sở hữu một đội hình thiết bị khá hùng hậu gồm đội cạp bánh cạp lốp và một số loại thiết bị cơ giới, xe máy đặc chủng khác… Với sức mạnh cơ giới trong công tác đào, đắp, san lấp mặt bằng, tạo nền móng, nền đường… Cty được vinh danh là “quả đấm thép” của ngành Xây dựng.

Biểu tượng anh hùng cách mạng của giai cấp công nhân

Cũng vào thời kỳ đó, ở vùng Đông Bắc tổ quốc, Cty Kiến trúc Uông Bí có nhiệm vụ xây dựng các công trình công nghiệp, dân dụng, giao thông, quốc phòng… Nhiệt điện Uông Bí công suất 155MW là công trình trọng điểm quốc gia đầu tiên mà Cty xây dựng. Trong điều kiện lao động vừa thủ công, vừa chuẩn bị, trình độ tay nghề, quản lý của CBCNV còn thấp, đời sống khó khăn, dưới sự giúp đỡ của chuyên gia Liên Xô (cũ), Cty đã cùng các đơn vị cơ giới, lắp máy… khắc phục mọi thách thức, hoàn thành tổ máy 1 của công trình nguồn điện lớn nhất miền Bắc sau 32 tháng thi công.

Đầu năm 1965, Bác Hồ về thăm công trường. Bác khen ngợi và giao nhiệm vụ cho CBCN xây dựng nhà máy nhanh, bảo đảm tiến độ, đáp ứng yêu cầu về điện cho đất nước. Đúng lúc toàn công trường sôi nổi thi đua thực hiện lời dạy của Bác thì cuối năm 1965, Đế quốc Mỹ leo thang chiến tranh phá hoại miền Bắc. Một trong những mục tiêu chúng điên cuồng oach kích là Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí hòng phá hủy nguồn điện chủ yếu phục vụ sản xuất, chiến đấu. Bất kể ngày đêm, chúng đã đánh phá 62 trận, thả 1.920 quả bom các loại… Thực hiện chỉ đạo của Trung ương Đảng và Nhà nước, Cty chuyển hướng nhiệm vụ xây dựng từ thời bình sang thời chiến, một mặt bám trụ xây dựng và bảo vệ các nhà máy điện Uông Bí, điện Cọc 5, Cơ khí trung tâm Cẩm Phả, Sàng than Cửa Ông… mặt khác trực tiếp chiến đấu và phục vụ chiến đấu. Đêm 8/6/1966, địch đánh sập ống khói Nhà máy Nhiệt điện Uông Bí, CBCN của Cty 5 người hy sinh, 9 người bị thương. Vượt lên trên nỗi đau, Cty đã chủ động đề xuất phương án làm ống khói ngầm bằng bê tông đúc sẵn, dài gần 300m. Phương án được chấp nhận, Cty nhanh chóng hoàn thành công tác thi công chỉ trong vẻn vẹn 28 ngày. Sau này, trong một bài viết có tựa đề “Quá khứ vẻ vang, tương lai tươi sáng”, bác Lê Văn Sang (nguyên Giám đốc Cty Kiến trúc Uông Bí, nguyên Thứ tưởng Bộ Xây dựng) có kể lại sự kiện nói trên và ghi nhận: “Nhà máy tiếp tục phát điện, nhân dân phấn khởi, kẻ thù bị bất ngờ…”.

Trung đội pháo thủ nữ 8/3 của Cty Kiến trúc Uông Bí đã bắn rơi máy bay Mỹ F8U ngày 21/4/1967.

Cty Kiến trúc Uông Bí tự hào: Lực lượng tự vệ của đơn vị là lực lượng bán vũ trang đầu tiên của Quân khu và Miền Bắc đã chiến đấu 91 trận, phá 515 quả bom, bắn rơi 2 máy bay Mỹ (F8U vào năm 1967 và A7 vào năm 1972) bằng pháo trung cao... “Trong lịch sử chiến tranh, hiếm có hình tượng những người xây dựng kiên cường bám trụ sản xuất, chiến đấu, chấp nhận hy sinh để bảo vệ thành quả lao động của mình. Chiến tranh kết thúc, họ lại đào bom, GPMB, khôi phục và mở rộng công trình. Đây là biểu tượng Chủ nghĩa Anh hùng Cách mạng của giai cấp công nhân Việt Nam” - sổ truyền thống Cty ghi lại.

Đối mặt với quân thù với tinh thần “địch quyết phá, ta quyết giữ dòng điện” bởi “tổ quốc cần điện như con thơ cần sữa mẹ”, đội quân cơ giới và xây dựng đã bám trụ công trường, sống, sản xuất và chiến đấu ngoan cường như thế. Hàng trăm người trong số đó đã ngã xuống trên các công trường, các tuyến đường. Nhưng những mất mát đó không làm cho CBCN nao núng, ngược lại họ càng mạnh mẽ, gắn kết thành một khối rắn chắc.

Ghi nhận những thành tích xuất sắc trong sản xuất và chiến đấu của 2 đơn vị, Nhà nước đã phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động cho Đội cạp bánh lốp thuộc Xí nghiệp Thi công cơ giới 14 (năm 1985), danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Cty Xây dựng số 18 (tiền thân là Cty Kiến trúc Uông Bí, năm 1998). 2 năm sau, năm 2000, Cty Xây dựng số 18 được Nhà nước tặng thưởng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới và trở thành DN hiếm hoi của ngành Xây dựng nói riêng, của cả nước nói chung hai lần đạt danh hiệu Anh hùng.

(còn nữa)