08:44 | 13/09/2018

Hoàn thiện hệ thống định mức và giá xây dựng:

Kỳ 2: Định mức, giá xây dựng thiếu cập nhật

(Xây dựng) - Với hơn 20.000 định mức, hệ thống định mức, giá xây dựng hiện hành khá đồ sộ. Vậy mà trên thực tế sản xuất, có những hạng mục lại không đủ căn cứ để thanh quyết toán bởi… không có định mức. Lý do, công nghệ xây dựng thay đổi rất nhanh, trong khi các đơn vị ban hành định mức, đơn giá không theo kịp.


Hệ thống định mức, giá xây dựng hiện hành được cho là không theo kịp sự thay đổi rất nhanh của công nghệ xây dựng.

Chưa sát thực tế

Lấy ví dụ cho vấn đề nêu trên, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu Việt Nam Nguyễn Quốc Hiệp cho biết: Có những định mức, đơn giá ban hành quá cao trong khi ngoài thị trường giá thấp. Ngược lại, có những định mức, đơn giá ban hành thấp nhưng ngoài thị trường cao. Thực tế này gây khó khăn cho các nhà thầu trong nước khi vận dụng các định mức, đơn giá trong thanh toán.

Dẫn chứng về đơn giá cao so với thực tế, ông Nguyễn Quốc Hiệp cho biết, theo quy định hiện hành, giá nhân công làm bê tông từ 600.000 – 900.000 đồng/m3, nhưng thực tế nhân công thuê ngoài thì chỉ có 250.000 đồng/m3. Tương tự, giá nhân công trần thạch cao theo quy định từ 170.000 - 200.000 đồng/m2 trần, nhưng thực tế thì làm trần thạch cao cả nhân công lẫn vật liệu cũng chỉ 200.000 đồng/m2.

Trong khi đó, có những định mức, giá xây dựng ban hành thấp nhưng thực tế vận hành lại cao hơn nhiều. Đơn cử, đơn giá Nhà nước cho nhân công lát chỉ có từ 25.000 - 40.000 đồng/m2 nhưng thực tế, nhà thầu phải trả nhân công cho thợ có tay nghề lát cao lên đến 90.000 đồng/m2. Hay như về láng sàn, trong định mức đơn giá nhân công chỉ có 16.000 đồng/m2 nhưng thực tế nhà thầu phải làm với giá lên tới 50.000 đồng/m2.

Các ví dụ trên cho thấy, đơn giá định mức đang bị lạc hậu rất nhiều so với thực tế. Theo ông Hiệp, nguyên nhân là do hệ thống định mức, giá xây dựng chỉ cập nhật đơn giá vật tư hàng năm, nhưng lại không cập nhật được sự thay đổi của công nghệ.

Chưa cập nhật công nghệ

Cũng đề cập đến độ vênh giữa định mức, giá xây dựng ban hành với thực tế sản xuất, ông Lê Văn Nam - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình cho biết: Là một nhà thầu xây dựng lớn và chuyên nghiệp, Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình đưa sử dụng nhiều thiết bị, công nghệ hiện đại vào thi công nhằm nâng cao chất lượng công trình và rút ngắn tiến độ. Đơn cử, thay vì dùng cột chống và cốp pha sắt, Hòa Bình sử dụng cột chống và cốp pha nhôm, bởi cốp pha nhôm cho chất lượng thi công ổn định, tiến độ nhanh, giảm nhân công và bảo đảm yếu tố vệ sinh môi trường tại công trường. Đối với các dự án vốn ngoài ngân sách thì không sao nhưng với các dự án có nguồn vốn công thì nhà thầu Hòa Bình gặp khó khăn trong quá trình thanh toán vì… không có định mức cho cốp pha nhôm.

Ví dụ nhỏ nói trên tiếp tục cho thấy, định mức đơn giá chưa theo kịp công nghệ. Thậm chí, định mức, đơn giá lạc hậu còn hạn chế việc ứng dụng công nghệ mới vào sản xuất.

Bởi khi nhà thầu có những biện pháp cải tiến, áp dụng giải pháp công nghệ tiên tiến, từ đó rút ngắn được thời gian thi công, làm lợi về nhân công, tiết kiệm chi phí nhưng lại không được hưởng lợi từ những nỗ lực đấy thì nhà thầu sẽ không có động lực để cố gắng nâng cao năng suất.

Góp phần đội vốn

Đáng nói hơn nữa là việc áp dụng hệ thống định mức, giá xây dựng lạc hậu còn được xem là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc đội vốn trong các dự án có nguồn vốn công, bao gồm cả các dự án hợp tác công tư (PPP), dự án ODA.

Lý do, hệ thống định mức hiện hành xác định chi phí chưa phù hợp với thực tiễn, tính chưa đúng chưa đủ do thị trường biến động không đúng với dự tính, xác định tổng mức đầu tư chưa đúng…

Ông Nguyễn Văn Hùng - Phó Tổng Giám đốc Tổng Cty LILAMA cho biết: Dự án nhiệt điện Sông Hậu 1 được triển khai theo Quyết định 2414/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc điều chỉnh danh mục, tiến độ một số dự án điện và quy định một số cơ chế, chính sách đặc thù để đầu tư các công trình điện cấp bách giai đoạn 2013 – 2020. Hiểu nôm na là được thực thanh, thực chi, bảo đảm đủ chi phí cho nhà thầu thực hiện các phần việc tại dự án.

Tuy nhiên, theo dự toán ban đầu của chủ đầu tư, chi phí thấp, Tổng thầu LILAMA không làm nổi, buộc phải xây dựng dự toán mới, đủ chi phí thực hiện dự án, với sự tham gia của 3 bên, tổng thầu, tư vấn chủ đầu tư, Viện Kinh tế Xây dựng (Bộ Xây dựng).

Sau khi xem xét thiết kế, bóc tách khối lượng, áp các định mức, giá… giá trị của dự án được xác định cao hơn dự toán ban đầu. Lúc này, chủ đầu tư lại e ngại đối diện với việc điều chỉnh tổng mức đầu tư dự án, mà không điều chỉnh thì không đủ chi phí để làm.

Trong lúc chờ giải quyết bất cập trên thì dự án bị kéo dài tiến độ thi công hàng tuần, háng tháng, thậm chí hàng năm, gây thiệt hại kinh tế đối với cả nhà thầu lẫn chủ đầu tư. Đối với nhà thầu, tiến độ càng bị kéo dài, càng phát sinh chi phí bởi công trường tập trung một lượng lớn người lao động và phương tiện máy móc.

Đối với chủ đầu tư, chậm đưa dự án vào khai thác đồng nghĩa với việc chậm thu được tiền bán điện, trong khi vẫn chịu các chi phí tài chính phát sinh cùng các thiệt hại khác…

Còn theo ông Lê Văn Nam - Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Xây dựng Hòa định mức và giá xây dựng Nhà nước ban hành là căn cứ để xây dựng dự toán và thanh quyết toán trong các dự án có nguồn vốn công.

Nhưng vì định mức lỗi thời, một số hạng mục không có trong định mức, trong trường hợp đấy, phải mời 1 đơn vị thẩm tra. Nhưng ngay cả đơn vị thẩm tra cũng không có kinh nghiệm đối với hạng mục đó, xác định giá không hợp lý, dẫn đến tranh chấp giữa nhà thầu và chủ đầu tư.

Một hệ lụy khác nữa là do ban hành chồng chéo nhiều hệ thống định mức, đơn giá nên có những trường hợp lợi dụng sự chênh lệch giữa các định mức để hưởng lợi. Đơn cử, có những phần việc nằm ở giữa, có thể hoặc áp dụng định mức này, hoặc áp dụng định mức kia. Áp dụng 2 định mức khác nhau thì chi phí khác nhau hoàn toàn…

Quý Anh

Các bài đã đăng: