14:33 | 15/12/2018

Phát triển nguồn nhân lực kinh tế và quản lý xây dựng trong thời kỳ hội nhập và tiếp cận cách mạng công nghiệp 4.0 ở Việt Nam

(Xây dựng) - Một quốc gia muốn phát triển cần phải có các nguồn lực cho sự phát triển, như: Tài nguyên thiên nhiên, tài chính, khoa học - công nghệ, con người… Trong các nguồn lực đó thì nguồn lực con người là quan trọng nhất, có tính chất quyết định sự tăng trưởng và phát triển kinh tế của mọi quốc gia từ trước đến nay. Ngành Xây dựng là một trong những ngành giữ vai trò quan trọng, quyết định đến sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá của đất nước ta trong giai đoạn hiện nay. Do đó, nguồn nhân lực trong ngành Xây dựng không những có vai trò quan trọng đối với chính ngành Xây dựng, mà còn có vai trò quan trọng đối với toàn bộ nền kinh tế quốc dân. Nhân lực quản lý của ngành Xây dựng bao gồm: Cán bộ quản lý nhà nước về xây dựng, Cán bộ chuyên môn, nghiệp vụ trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị tham gia trực tiếp và gián tiếp vào các hoạt động đầu tư xây dựng.

Ông Trần Văn Sơn – Uỷ viên Trung ương Đảng, Bí Thư Tỉnh ủy Điện Biên

Trong thành phần nguồn nhân lực ngành Xây dựng thì nguồn nhân lực kinh tế và quản lý xây dựng là một bộ phận quan trọng, không thể thiếu, tham gia ở hầu hết các giai đoạn của quá trình đầu tư xây dựng. Khác với một số ngành khác, nguồn nhân lực về kinh tế và quản lý xây dựng đòi hỏi phải là nguồn nhân lực được đào tạo bài bản, có đủ các kiến thức và kỹ năng cần thiết nhằm thực hiện tốt các nhiệm vụ từ quản lý nhà nước đến quản lý dự án đầu tư.

Là một bộ phận quan trọng của nguồn nhân lực ngành Xây dựng, nguồn nhân lực kinh tế và quản lý xây dựng đóng vai trò kết nối, điều phối các bên trong dự án đầu tư xây dựng, quản lý toàn bộ quá trình đầu tư xây dựng. Ngoài ra, nguồn nhân lực này còn tham gia các hoạt động quản lý nhà nước về xây dựng cơ chế, chính sách, các định mức kinh tế kỹ thuật không chỉ cho ngành Xây dựng, mà cả trong nền kinh tế quốc dân.

Nguồn nhân lực kinh tế và quản lý xây dựng là nguồn nhân lực trình độ cao, được đào tạo ở các trường đại học khối kỹ thuật. Trong số đó, trường Đại học Xây dựng là trường đầu tiên đào tạo lĩnh vực này từ năm 1963. Trước yêu cầu cấp thiết của xã hội đối với nguồn nhân lực kinh tế và quản lý xây dựng, năm 1968, trường Đại học Xây dựng đã thành lập Khoa Kinh tế Xây dựng (nay là Khoa Kinh tế và Quản lý Xây dựng), mở hẳn một ngành đào tạo đại học riêng mang tên Kinh tế Xây dựng.


Sứ mạng của trường Đại học Xây dựng là đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ tiên tiến trong lĩnh vực xây dựng đáp ứng sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế.

Như vậy, năm 1963 là mốc đánh dấu sự ra đời của ngành học này ở Việt Nam. Với sự phát triển của ngành, độ phức tạp và quy mô ngày càng tăng lên của các dự án đầu tư xây dựng, nguồn nhân lực kinh tế và quản lý xây dựng cũng phát triển theo cả về số lượng và chất lượng. Từ cuối những năm 1990, trường Đại học Xây dựng đã bắt đầu đào tạo hệ sau đại học ngành Kinh tế Xây dựng và đến năm 2012, bắt đầu đào tạo ngành Quản lý Xây dựng, đồng thời nhập ngành Kinh tế Xây dựng vào trở thành một chuyên ngành của ngành Quản lý Xây dựng.

Những năm vừa qua, cùng với sự hội nhập ngày càng sâu rộng với khu vực và quốc tế, ngành Xây dựng Việt Nam đã trải qua một quá trình phát triển mạnh mẽ, thực tế là ngày càng nhiều công trình xây dựng có quy mô rất lớn và độ phức tạp cao được đầu tư xây dựng ở Việt Nam.

Điều đó tất yếu dẫn đến những yêu cầu mới, ngày càng cao đặt ra đối với việc phát triển nguồn nhân lực xây dựng nói chung và nguồn nhân lực kinh tế và quản lý xây dựng nói riêng.

Trước mắt, việc phát triển nguồn nhân lực xây dựng hiện đang đối mặt với một số vấn đề chính như: Việc Việt Nam ký kết thỏa thuận thừa nhận lẫn nhau về dịch vụ tư vấn kỹ thuật với các nước ASEAN và chính thức gia nhập Cộng đồng Kinh tế ASEAN, đồng thời với việc tiếp nhận và áp dụng các phương thức quản lý, thực hiện dự án đầu tư xây dựng, các loại hợp đồng hiện đại trên thế giới tại Việt Nam; xu thế phát triển bền vững và sự chuyển biến của ngành Xây dựng đối với xu thế này trong định hướng “xây dựng bền vững”.

Yêu cầu đặt ra là việc phát triển nguồn nhân lực ngành Xây dựng phải đảm bảo phù hợp với tiêu chuẩn chuyên môn của các nước tiên tiến trong khu vực và quốc tế, để các kỹ sư kinh tế và quản lý xây dựng được công nhận bằng cấp tương đương với các quốc gia khác; đảm bảo chuẩn mực về việc xây dựng và phát triển kỹ năng thích nghi với môi trường hoạt động mới của kỹ sư, đảm bảo cạnh tranh được với các kỹ sư đến từ nước khác.

Đồng thời, nguồn nhân lực kinh tế và quản lý xây dựng cần được trang bị kiến thức về các phương thức triển khai và quản lý thực hiện dự án đầu tư xây dựng hiện đại, tiếp cận các xu thế về “xây dựng bền vững” để nâng cao năng lực cạnh tranh với nguồn nhân lực từ khu vực và thế giới, đồng thời góp phần nâng cao hiệu quả các dự án đầu tư xây dựng mà họ tham gia quản lý và thực hiện.

Cùng với đó, hiện nay cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đang phát triển mạnh mẽ trên thế giới và ảnh hưởng trực tiếp tới Việt Nam. Đối với ngành Xây dựng, cách mạng công nghiệp 4.0 bắt đầu bằng việc ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM) vào việc thiết kế, thi công và quản lý vận hành công trình xây dựng.

Để ứng dụng BIM vào các dự án đầu tư xây dựng có hiệu quả, cần sự tham gia của tất cả các bên. Trong đó, kỹ sư kinh tế và quản lý xây dựng có vai trò rất quan trọng trong việc quản lý và điều phối các hoạt động của các bên xung quanh mô hình thông tin công trình, vì vậy là lực lượng cần được đặc biệt quan tâm để bổ sung kiến thức, phát triển kỹ năng về cách tiếp cận mới này.


Khoa Kinh tế và Quản lý xây dựng, trường Đại học Xây dựng đã bắt đầu đưa khối kiến thức về BIM vào đào tạo trong chương trình đại học và cao học, đây là sự khởi đầu tốt trong việc ứng dụng thành tựu cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.

Tuy nhiên, để đảm bảo triển khai ứng dụng BIM theo lộ trình như đã nêu trên, các cơ sở đào tạo nguồn nhân lực về xây dựng cần nhanh chóng chuẩn hóa các chương trình đào tạo của mình để phục vụ việc cung cấp nguồn nhân lực trong dài hạn.

Trong ngắn hạn, cần tăng cường tổ chức các khóa đào tạo ngắn hạn gắn với thực hành để kịp thời cung cấp được nguồn nhân lực có kiến thức và kỹ năng sử dụng BIM cho ngành Xây dựng.

Trong thời kỳ hội nhập và tiếp cận cách mạng công nghiệp 4.0 ở Việt Nam, để đảm bảo có được nguồn nhân lực kinh tế và quản lý xây dựng đủ về số lượng và đảm bảo về chất lượng.

Trong việc phát triển nguồn nhân lực loại này cần lưu ý trang bị các kiến thức mới, hiện đại, phù hợp với sự tiến bộ của thế giới và khu vực; các chương trình đào tạo phải được xây dựng theo hướng linh hoạt, đảm bảo trang bị cho sinh viên kiến thức và kỹ năng cần thiết để họ có thể thực hiện tốt công việc trong suốt quá trình phát triển nghề nghiệp, chứ không chỉ công việc đầu tiên sau khi ra trường.

Ngoài ra, các cơ sở đào tạo cần tăng cường phối hợp với doanh nghiệp, đơn vị sử dụng lao động (bao gồm các cơ quan quản lý Nhà nước), đảm bảo đơn vị sẵn sàng tiếp nhận sinh viên thực tập và đặt ra các yêu cầu về đào tạo để các cơ sở đào tạo đáp ứng.

Thực hiện các giải pháp này sẽ giúp nguồn nhân lực kinh tế và quản lý xây dựng đào tạo ra đáp ứng được nhu cầu thực tiễn tại các doanh nghiệp, rút ngắn thời gian đào tạo tại đơn vị, tiết kiệm chi phí đào tạo cho doanh nghiệp, đơn vị sử dụng lao động và hơn nữa góp phần thúc đẩy hội nhập kinh tế, chuẩn bị và thực hiện cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 thành công trong ngành Xây dựng.

Trần Văn Sơn
Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Điện Biên


Các bài đã đăng: