15:24 | 10/07/2018

TP Hồ Chí Minh: Cần kiểm tra kỹ năng lực nhà thầu Dự án Nhà máy xử lý nước thải Nhiêu Lộc – Thị Nghè

(Xây dựng) - Tổ hợp các Cty SUEZ - POSCO vừa chính thức có văn bản gửi East Asia & Pacific Region Water Global Practice phản ánh về năng lực một nhà thầu tại gói thầu ICB XL – 02 thuộc Dự án Nhà máy xử lý nước thải Nhiêu Lộc – Thị Nghè.


Kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè (Ảnh: Tạp chí điện tử Nhịp Sống Số).

Theo đó, “Tổ hợp các Cty SUEZ - POSCO vừa nhận được từ IMA một thư yêu cầu số 261/VSMTTP-BQLDA ngày 15/5/2018 về việc gia hạn hiệu lực Giá bỏ thầu của chúng tôi thêm 3 tháng cho đến ngày 08/09/2018. Chúng tôi thấy việc gia hạn này như một dấu hiệu cho thấy việc đánh giá thầu đang trở nên phức tạp hơn dự kiến ban đầu. Căn cứ vào tình hình này, chúng tôi muốn chia sẻ với WORLD BANK GROUP thông tin đã được công bố mà chúng tôi cho rằng có liên quan đến dự án và có thể hữu ích đối với việc đảm bảo được một quá trình đánh giá công bằng và đầy đủ thông tin đi kèm với việc tuân thủ đầy đủ các yêu cầu bỏ thầu.

Tổ hợp các Cty SAMSUNG - KOLON - TSK:

Trang web chính thức của Royal Haskoning DHV (DHV) đề cập đến việc SAMSUNG Engineering đã ký một hợp đồng cấp bản quyền với DHV để có công nghệ “Bùn Hạt” của NEREDA vào ngày 28/02/2018 cho Hàn Quốc và Việt Nam. (Nguồn: https://www.royalhaskoningdhv.com/en-gb/news-room/news/new-cooperation-SAMSUNG-for-NEREDA-technology/7870).

Theo chúng tôi, SAMSUNG không sở hữu bất kỳ quy trình công nghệ xử lý nước thải nào. Dựa trên thông cáo báo chí nói trên và sự đề cập cụ thể đến thị trường Việt Nam, chúng tôi cho rằng tổ hợp các Cty do SAMSUNG đứng đầu có thể đã chào hàng công nghệ “Bùn Hạt” của NEREDA trong thư chào hàng kỹ thuật dùng cho Nhà máy xử lý nước thải Nhiêu Lộc Thị Nghè (NLTN).

Hợp đồng cấp bản quyền giữa SAMSUNG và DHV NEREDA đã được ký sau khi nộp hồ sơ dự thầu, SAMSUNG và NEREDA có thể đã không cùng thực hiện các dự án với nhau và có thể đã không có kinh nghiệm được nêu ra theo như yêu cầu trong hồ sơ đấu thầu.

Công nghệ "Bùn Hạt" của NEREDA được ứng dụng ở đô thị lần đầu tiên vào năm 2009 và các công thức định cỡ quy trình chưa được thừa nhận và chấp nhận trên quốc tế và ở mức phổ biến là công nghệ tiên tiến. Về mặt này, Mục VI - Đoạn 1 - 1.1.1 Mục định kích cỡ quy trình của văn kiện đấu thầu quy định: “… Nếu không có công thức (phương trình) như vậy tồn tại và chỉ có kinh nghiệm từ các nhà máy hiện hữu có thể được xem như là cơ sở của việc định kích cỡ, kinh nghiệm vận hành nhà máy ít nhất 3 năm trong nhà máy xử lý nước thải có quy mô tương tự, tiêu chuẩn xử lý tương tự và điều kiện khí hậu tương tự thì sẽ phải đưa ra và cung cấp dưới dạng các nhà máy tham chiếu, được xác nhận bởi khách hàng liên quan. Ngoài ra, mục giải thích chi tiết IMA số 179 đã quy định như sau: Các điều kiện tương tự được định nghĩa là các điều kiện trong hồ sơ Sơ tuyển lưu lượng tương tự có nơi tham chiếu lớn hơn hoặc bằng lưu lượng hàng ngày là 240.000,00 m3/ngày ... ”.

Theo trang web của DHV, nhà máy tham chiếu được công bố lớn nhất của NEREDA đang vận hành hơn 3 năm là nhà máy xử lý nước thải Garmerwolde có công suất 30.000 m3/ngày tại Hà Lan mà nhỏ hơn 8 lần so với nhà máy tham chiếu theo quy định đối với nhà máy xử lý nước thải Nhiêu Lộc Thị Nghè và là một dự án ở Bắc Âu, khác nhau về khí hậu và chất lượng nước thải, mà không liên quan đến các đặc điểm nước thải và điều kiện khí hậu của TP Hồ Chí Minh. Tất cả các nhà máy xử lý nước thải tham chiếu khác được cung cấp trên trang web chính thức của DHV hoặc là không đang hoạt động hoặc không đáp ứng các yêu cầu đấu thầu chẳng hạn như:

i) Deodoro, Rio de Janeiro tại Brazil: Chưa xây dựng (chỉ có giai đoạn 1 vận hành từ năm 2016):

. Giai đoạn 1: 2016 = 64 800 m3/ngày

. Giai đoạn 2: 2025 = 86 400 m3/ngày

ii) Ringsend, Dublin tại Ai len: Được trang bị thêm (chỉ có giai đoạn 1 vận hành từ năm 2017):

. Giai đoạn 1: 2017 = 20 900 m3/ngày

. Giai đoạn 2: 2020 = 120 500 m3/ngày

. Giai đoạn 3: 2023 = 600 000 m3/ngày

(Nguồn: https://www.royalhaskoningdhv.eom/NEREDA/media/NEREDA/files/public/downloads-and-pr/NEREDA-references-overview.pdf)

Các dự án đang xây dựng và đang thiết kế không thể được xem là nơi tham chiếu cho bất kỳ quy trình, xử lý nào theo quy định đấu thầu.

Hơn nữa, dựa theo ý kiến chuyên môn của Tập đoàn chúng tôi, các đặc điểm kỹ thuật sau đây của quy trình “Bùn Hạt” đã được công khai trong ngành xử lý nước thải:

a) Nước phải ở trong điều kiện kỵ khí

b) Có một số carbon dễ phân huỷ sinh học

Trong trường hợp cụ thể của nhà máy xử lý nước thải Nhiêu Lộc Thị Nghè, do hiệu ứng kết hợp của việc pha loãng cao và việc xử lý sơ bộ của các bể tự hoại, nên mức Oxy hòa tan trong nước thải có thể đạt tới 5mg/lít. Kết quả là nước thải ở đầu vào của nhà máy sẽ không ở trong điều kiện kỵ khí.

Do việc xử lý sơ bộ nước thải bằng các bể tự hoại, nên carbon dễ phân hủy sinh học sẽ không còn trước khi đi vào hệ thống cống rãnh. Do đó, phần còn lại sẽ rất thấp so với nhu cầu của sinh khối "Bùn Hạt".

Vì hai điều kiện để có sự gia tăng hiệu quả sinh khối ''Hạt Bùn'' không được đáp ứng, nên rất có khả năng sinh khối "Bùn Hạt" sẽ không gia tăng và sinh khối kết cụm thông thường sẽ gia tăng trong các bể sinh học. Sinh khối kết cụm thông thường sẽ không thể xử lý tất cả các chất ô nhiễm đầu vào mà đòi hỏi ít nhất gấp hai lần thể tích của các công trình (bể sinh học, bể lắng) mà sinh khối "Bùn Hạt" cần đến để tách chất rắn.

Trong tình huống như vậy, theo quan điểm của chúng tôi là rất có thể xảy ra ở nhà máy xử lý nước thải Nhiêu Lộc Thị Nghè, quy mô của các cơ sở xử lý sinh học sẽ quá nhỏ và sẽ chỉ có khả năng xử lý một nửa tải trọng danh nghĩa để phù hợp với chất lượng nước thải.

Chiếu theo các nhận xét bên trên, thì công nghệ “Bùn Hạt” của NEREDA không có các nơi tham chiếu hợp lệ theo quy định và không tuân thủ các quy định đấu thầu.

Tổ hợp các Cty ACCIONA - VINCI:

ACCIONA và VINCI là những Cty có uy tín, nổi tiếng trên thị trường. Tuy nhiên, theo hiểu biết của chúng tôi, từ các xuất bản, sản phẩm liên quan, cả ACCIONA lẫn VINCI đều không có công nghệ,quy trình kết đặc có thể xử lý nước thải tại TP Hồ Chí Minh.

Rõ ràng, ACCIONA sử dụng công nghệ MBBR của VEOLIA. Dựa vào việc giải thích của chúng tôi về các thông tin chi tiết do IMA ấn hành trong quá trình đấu thầu, chúng tôi cho rằng tổ hợp Cty ACCIONA-VINCI có thể đã đề xuất công nghệ này, vì chúng tôi thấy ACCIONA thực hiện ở các đấu thầu cạnh tranh khác.

VEOLIA có nơi tham chiếu công nghệ MBBR mà đáp ứng được các quy định về đấu thầu về mặt quy mô (240.000 m3/ngày) nhưng có lẽ không phải là nơi tham chiếu về đặc điểm nước thải và điều kiện khí hậu.

Trong trường hợp tổ hợp Cty ACCIONA-VINCI đang sử dụng công nghệ, giấy phép, chỗ tham chiếu của VEOLIA, có thể sẽ là sự xung đột tiềm tàng về địa thế, quyền lợi theo Điều khoản ITB 4.2, vì OTV - Cty con của VEOLIA, cũng đã nộp hồ sơ dự thầu dự án Nhiêu Lộc Thị Nghè trong tổ hợp các Cty OTV-DAELIM.

Nếu VINCI - ACCIONA dựa vào công nghệ MBBR của VEOLIA/OTV thì VEOLIA/OTV sẽ có thể cạnh tranh trong việc đấu thầu đứng tên OTV và hỗ trợ tổ hợp các Cty ACCIONA-VINCI.

Công nghệ MBBR được biết là không thể xử lý một cách thích hợp các lưu lượng nước lớn như trong dự án Nhiêu Lộc Thị Nghè. Lý do tại sao SUEZ, mà có quy trình xử lý MBBR độc quyền của riêng nó, đã không chọn công nghệ MBBR cho dự án Nhiêu Lộc Thị Nghè được nêu ra trong thư giải thích chi tiết của chúng tôi gửi cho IMA SP/NLTN/180406-01 ngày 06/04/2018:

- Quy trình này khá mới (ít hơn 10 năm). Có những công thức được công nhận và chấp nhận trên quốc tế và ở mức phổ biến là tiên tiến.

- Tuy nhiên, rủi ro chính của việc vận hành công nghệ MBBR là việc mất chất màng sinh học (chất trung gian). Nhiều vụ tại nạn đã được báo cáo trên toàn thế giới của các nhà máy mất các chất mang sinh học trong khối nước sau khi không vận hành được đối với các nhà máy sử dụng công nghệ MBBR. (Ví dụ như ở Thụy Sĩ, Hình 1 và Tây Ban Nha, Hình 2).

Tác động của những thất bại này là:

- Tuôn ra một lượng lớn các chất dẻo vào cơ quan tiếp nhận

- Sự thoát hơi độc hại vào môi trường sinh khối hoạt động

- Nhà máy mất khả năng lâu dài trong việc xử lý ô nhiễm – chất trung gian cần phải được bổ sung lại và nuôi cấy lại

- Làm mất hình ảnh trước công chúng rất nhiều của chính quyền đô thị và giới chức phụ trách cung cấp xử lý nước địa phương.

Ngoài tổn thất chất trung gian, quy trình xử lý MMBR còn:

- Đòi hỏi công việc trí óc rất lớn với sự giám sát tỷ mỉ

- Tiêu tốn năng lượng nhiều hơn để trộn các chất trung gian

- Cần phải sử dụng hóa chất để gạn lọc lần thứ hai (các muối kim loại và polyme)

Định giá bỏ thầu

Chúng tôi mong muốn thu hồi Mục IV các Biểu mẫu đấu thầu, Biểu số 7 cung cấp quy tắc nộp giá OPEX cho tất cả các ứng viên tham gia, nhất là phần Định giá ở Điểm 7 quy định thành phần chính của sản lượng bùn cần được xem xét cũng như việc hội đủ tiêu chuẩn vận chuyển bùn thải được chấp nhận và các phương án xử lý:

“…Ngoài ra, chủ đầu tư ấn định sản lượng chất rắn khô (DS) tối thiểu đối với bùn đã khử nước là 0,6 kg DS/kg BOD5 vào nhà máy xử lý nước thải. Nếu số lượng bùn ước tính của các bên tham gia đấu thầu cho ra một sản lượng bùn cụ thể <0,60 kg DS/kg BOD5 (sau khi tiêu tán bùn thải mà còn loại bỏ các chất tạp nhạp và bao gồm cả các hạt vụn, mà cũng phải được loại bỏ theo hợp đồng này), sổ lượng bùn ước tính để giá thầu O&M của năm phải dựa trên giá tối thiểu của chủ đầu tư và không dựa trên ước tính của các bên tham gia đấu thầu….”

“...Để vận chuyển và xử lý bùn đã khử nước và các hạt vụn, các chất tạp nham, bên thắng thầu sẽ cần phải ký hợp đồng với nhà thầu phụ đủ điều kiện và được cấp phép. Nhà thầu phụ phải có giấy cấp phép, giấy phép vận chuyển và xử lý bùn thải do các cơ quan có thẩm quyền của UBND thành phố cấp theo Quyết định số 44/2015/QĐ-UBND ngày 09 tháng 09 năm 2015, các nghị định và quy định khác có liên quan và tất cả các yêu cầu khác như đã đề cập ở Mục I, Mục III, Đoạn 2.5 các nhà thầu phụ và nhà sản xuất...”.

Chúng tôi hy vọng rằng giá dự thầu của tất cả các ứng cử viên tham gia đấu thầu đã hoặc sẽ được kiểm tra việc tuân thủ và được sửa chữa khi cần thiết để tuân thủ quy tắc nêu trên và để đảm bảo có một cuộc cạnh tranh công bằng.

Dự án Nhiêu Lộc Thị Nghè là một dự án phức tạp khác thường và phương thức mua sắm giai đoạn đơn lẻ đã không cung cấp cơ hội cho các bên đấu thầu giải thích các lựa chọn công nghệ tương ứng của họ, tác động của họ đối với OPEX và khả năng tồn tại lâu dài của dự án. Chúng tôi cho rằng trong tình hình như vậy, Ngân hàng Thế giới có vai trò rất quan trọng trong việc hỗ trợ khách hàng trong việc đảm bảo rằng nhà thầu được chọn sẽ hoàn toàn tuân thủ các quy định về đấu thầu. TP Hồ Chí Minh có thể tin tưởng rằng nhà máy xử lý được hoàn thành sẽ có thể xử lý ô nhiễm, bảo vệ môi trường, đồng thời loại bỏ rủi ro về việc quá mức chi phí CAPEX và OPEX trong tương lai. Nhằm mục đích đó, thư này nhằm mục đích gửi các nhận xét đã đưa ra bên trong SUEZ căn cứ vào thông tin thu thập được trong suốt quá trình chọn tìm nguồn mua sắm và các thông tin công khai khác và để tái khẳng định niềm tin mạnh mẽ của chúng tôi về tính hấp dẫn của việc cạnh tranh công bằng, phù hợp với các điều khoản của hồ sơ mời thầu.”

Chúng tôi cho rằng, đây là những thông tin tham khảo rất hữu ích cho các cơ quan chức năng tại TP Hồ Chí Minh trong việc chọn nhà thầu Dự án Nhà máy xử lý nước thải Nhiêu Lộc – Thị Nghè.

Hải Đăng

Các bài đã đăng: