09:39 | 12/07/2018

Tuyến đường sắt đô thị số 8, Hà Nội: Tránh đội vốn, chậm tiến độ

(Xây dựng) - Một số dự án đường sắt đô thị đã và đang triển khai tại Hà Nội đang bị đội vốn, chậm tiến độ. Thực tế này đặt ra câu hỏi làm sao để việc triển khai tuyến đường sắt đô thị số 8 tránh được tình trạng này.

Những bài học nhãn tiền

Năm nào Kiểm toán Nhà nước cũng chỉ ra hàng loạt các dự án đội vốn gấp 2 - 3 lần phương án được duyệt ban đầu. Việc dự án đội vốn là một trong những lý do dẫn đến tình trạng nhiều dự án lâm vào cảnh thiếu vốn, chậm tiến độ, trong đó có không ít các tuyến đường sắt đô thị đang triển khai trên địa bàn Hà Nội. Điển hình như Dự án đường sắt đô thị tuyến số 2A, đoạn Cát Linh - Hà Đông dài 13,05km trên cao, có tổng mức đầu tư ban đầu 552 triệu USD (tương đương 8.770 tỷ đồng), đến nay đã tăng lên 891,92 triệu USD (tương đương 18.792 tỷ đồng). Sau 2 năm chậm tiến, độ dự án đã bị đội giá thêm 339,1 triệu USD (tương đương 7.000 tỷ đồng). Theo một văn bản của Bộ Tài chính, mỗi năm Chính phủ Việt Nam phải trả nợ cho dự án này số tiền khoảng 650 tỷ đồng.

Dự án đường sắt đô thị tuyến số 3, đoạn Nhổn - Ga Hà Nội, thuộc diện dự án chậm tiến độ nhất cả nước, trễ hẹn tới 12 năm vì đói vốn. Dự án có tổng chiều dài 12,5km, trong đó đoạn đi trên cao 8,5km và đoạn đi ngầm 4,5km, đi qua quận Bắc Từ Liêm, Nam Từ Liêm, Cầu Giấy, Ba Đình, Đống Đa và Hoàn Kiếm, được kỳ vọng là tuyến đường sắt đô thị đầu tiên đi vào hoạt động, góp phần giải quyết tình trạng ùn tắc của Hà Nội. Dự án khởi công năm 2006 và dự kiến hoàn thành năm 2010, nhưng bị dừng triển khai và đến tháng 9/2010 mới khởi công lần 2 và tiến độ được lùi tới năm 2015. Sau đó dự án liên tục phải lùi ngày hoàn thành đến năm 2016, rồi 2017, 2018 và đến 2019. Mới đây, BQLDA Đường sắt đô thị cho biết lại phải lùi tiến độ đến cuối năm 2022, kèm theo đó là mức đội vốn từ hơn 18,4 tỷ đồng lúc phê duyệt lên 36.000 tỷ đồng tại thời điểm này.

Như vậy, Dự án Cát Linh - Hà Đông đội vốn khoảng 7.000 tỷ đồng, Dự án Nhổn - ga Hà Nội đội vốn lên gần gấp 2 lần. Các dự án đường sắt đô thị khác ở TP.HCM cũng lâm vào cảnh tương tự.

Đề xuất giải pháp cho tuyến đường sắt đô thị số 8

Theo Quy hoạch được duyệt, Tuyến đường sắt đô thị số 8 là một trong các tuyến đường sắt đô thị của TP Hà Nội đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, có lộ trình từ Sơn Đồng - Mai Dịch - Vành đai 3 - Lĩnh Nam - Dương Xá dài khoảng 37km, sau khi hoàn thành sẽ kết nối các khu vực dân cư, đô thị lớn thuộc địa bàn các quận, huyện: Hoài Đức, Cầu Giấy, Thanh Xuân, Hoàng Mai và Gia Lâm, gồm 25 ga, 2 Depot, 8 vị trí kết nối với các tuyến đường sắt đô thị khác.

Từ những bài học nhãn tiền trên, chủ đầu tư tuyến đường sắt đô thị số 8 cần tiếp thu, giải trình các ý kiến góp ý của các Bộ, ngành, cơ quan chức năng, các viện nghiên cứu, các chuyên gia, đồng thời công khai, minh bạch việc đầu tư xây dựng dự án ngay từ ban đầu để các cơ quan quản lý nhà nước, chuyên gia độc lập và người dân cùng tham gia giám sát, phân tích, phản biện quá trình triển khai dự án.

Trong một văn bản mới đây của Bộ Xây dựng góp ý thẩm định Báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư đối với Dự án hỗ trợ kỹ thuật lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Tuyến đường sắt đô thị số 8, trong đó khuyến nghị: Báo cáo đề xuất cần bổ sung nội dung sản phẩm của dự án, phân tích các nguyên nhân khách quan, nguyên nhân chủ quan của các dự án đang triển khai bị chậm tiến độ so với kế hoạch, quy hoạch tổng thể đã được phê duyệt, đồng thời đề xuất giải pháp khắc phục đối với Tuyến đường sắt đô thị số 8 TP Hà Nội nhằm đảm bảo được tính khả thi và hiệu quả của dự án.

Do yêu cầu về vốn rất lớn, hiện các dự án đường sắt đô thị đang được UBND TP Hà Nội triển khai từ nguồn vốn hỗ trợ của các quốc gia, tổ chức, doanh nghiệp khác nhau, nên để quá trình khai thác, vận hành dự án sau này đảm bảo tính kết nối, đồng bộ, UBND TP Hà Nội cần xây dựng kế hoạch tổng thể, khung quy định kỹ thuật bắt buộc áp dụng cho các dự án cũng như quy định không gian (ngầm, trên mặt đất) làm cơ sở quyết định chủ trương đầu tư của từng dự án.

Bộ Xây dựng cũng cho biết, theo thực tế triển khai các dự án đường sắt đô thị tại TP Hà Nội cho thấy, các dự án đều phải điều chỉnh tổng mức đầu tư với giá trị rất lớn so với ban đầu được phê duyệt mà một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này liên quan đến các số liệu, kết quả khảo sát địa chất công trình. Tại Báo cáo đề xuất gửi Bộ Xây dựng xin ý kiến thẩm định mới chỉ đề cập đến nội dung khảo sát địa hình tỷ lệ 1/500, do vậy cần bổ sung nội dung điều tra, thu thập số liệu về địa chất công trình liên quan của dự án. Trong trường hợp tuyến đi qua khu vực địa chất phức tạp, cần có kết quả khảo sát sơ bộ địa chất công trình tại phạm vi đó để đảm bảo có đủ cơ sở lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi và quyết định chủ trương đầu tư dự án.

Về nội dung sản phẩm dự án “Quy hoạch hướng tuyến và các vị trí nhà ga, tỷ lệ 1/500”, Bộ Xây dựng đề nghị điều chỉnh và xác định rõ: Một, nội dung về hướng tuyến cần khẳng định rõ là sản phẩm của thiết kế sơ bộ (Bản vẽ tổng mặt bằng hướng tuyến tỷ lệ 1/500); Hai, nội dung quy hoạch tổng mặt bằng tỷ lệ 1/500 đối với tuyến và các công trình nhà ga cần đảm bảo các quy định của pháp luật về quy hoạch xây dựng.

Chính phủ Hàn Quốc sẽ hỗ trợ không hoàn lại khoảng 4 triệu USD cho thực hiện Dự án Lập nghiên cứu tiền khả thi Tuyến đường sắt đô thị số 8 của Hà Nội, bao gồm các công việc: Khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, lập bản vẽ quy hoạch tổng mặt bằng tỷ lệ 1/500, đánh giá tác động môi trường, kế hoạch tái định cư cho dự án và 2 chương trình đào tạo, chuyển giao tại Hàn Quốc cho cán bộ, kỹ sư quản lý và hoạch định chính sách về đường sắt đô thị. Vốn đối ứng của TP Hà Nội khoảng 15 tỷ đồng. Thời gian thực hiện khoảng 18 tháng, kể từ ngày trao đổi Công hàm hai Chính phủ Hàn Quốc - Việt Nam.

Thanh Nga

Các bài đã đăng: