Lao động » Công đoàn

P.V: Để thu hút vốn đầu tư, giải quyết việc làm cho người lao động, tăng thu ngân sách cho các địa phương, không thể nói không với việc phát triển khu công nghiệp. Nhưng điều mà dư luận quan ngại khi các khu công nghiệp đang thiếu nhà ở công nhân, thưa Bộ trưởng?

Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng

Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng: Trong những năm vừa qua, cùng với các chính sách thu hút đầu tư, mô hình các khu công nghiệp ngày càng được phát triển, tính đến nay cả nước đã có 260 khu công nghiệp được thành lập, với tổng diện tích đất tự nhiên 72 nghìn ha, trong đó diện tích đất công nghiệp có thể cho thuê chiếm khoảng 65%, đạt gần 46 nghìn ha. Có 174 khu công nghiệp đã đi vào hoạt động với tổng diện tích đất tự nhiên trên 43.500 ha và 86 khu công nghiệp đang trong giai đoạn đền bù giải phóng mặt bằng và xây dựng cơ bản, với tổng diện tích đất tự nhiên khoảng 28.500 ha. Các khu công nghiệp được phân bổ trên 57 tỉnh, thành phố, tập trung chủ yếu ở 3 vùng kinh tế trọng điểm, trong đó vùng kinh tế trọng điểm miền Nam tập trung nhiều khu công nghiệp nhất, với 124 khu công nghiệp, chiếm gần 48% tổng số khu công nghiệp trên cả nước (riêng tại tỉnh Bình Dương có 28 khu công nghiệp và 24 cụm công nghiệp đã đi vào hoạt động, thu hút khoảng 700.000 người lao động).

Các khu công nghiệp của cả nước đã thu hút được hơn 4.000 dự án có vốn đầu tư nước ngoài, với số vốn đăng ký khoảng 56 tỷ USD, trong đó có hơn 3.000 dự án đã đi vào hoạt động; khoảng 4.400 dự án đầu tư trong nước với tổng số vốn đăng ký đầu tư gần 360.000 nghìn tỷ đồng. Thu hút được 1,6 triệu lao động trực tiếp và hàng triệu lao động gián tiếp phục vụ tại các khu công nghiệp. Hàng năm, các khu công nghiệp đóng góp hơn 30% giá trị sản xuất công nghiệp của cả nước, tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2011, mặc dù kinh tế trong nước và quốc tế gặp nhiều khó khăn do lạm phát, mặt bằng lãi xuất ở mức cao, nhưng tình hình sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp trong khu công nghiệp đã đạt được những kế quả rất đáng khích lệ, tổng doanh thu đạt gần 15,5 tỷ USD và 80.000 tỷ đồng, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt khoảng 20 tỷ USD, đóng góp lớn cho ngân sách nhà nước.

Do yêu cầu của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại đất nước, các khu công nghiệp sẽ tiếp tục được phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới. Theo quy hoạch phát triển các khu công nghiệp ở Việt Nam, đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 1170 ngày 21/8/2006, đến năm 2015 dự kiến mở mới 115 khu công nghiệp và mở rộng 27 khu, tổng số công nhân, lao động tại các khu công nghiệp dự kiến đạt khoảng 3,6 triệu và đến năm 2020 khoảng 7,2 triệu.

Có thể nói, việc phát triển các khu công nghiệp trong thời gian vừa qua, đã góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế, ổn định xã hội của đất nước, tuy nhiên cũng đã phát sinh nhiều vấn đề bất cập cần phải được tiếp tục giải quyết, đặc biệt là về đời sống vật chất, tinh thần của người lao động. Riêng trong lĩnh vực nhà ở, hiện mới có khoảng 20% công nhân có chỗ ở ổn định, còn khoảng 80% phải thuê nhà ở do dân tự xây dựng, hầu hết đều rất chật chội và thiếu tiện nghi. Trong khi đó, thu nhập của công nhân lao động còn thấp từ 1,5 đến 2,0 triệu đồng/tháng, trong đó chi cho ăn uống khoảng 60%, 40% thu nhập còn lại dành cho các khoản chi khác, kể cả tiền thuê nhà. Theo báo cáo của các địa phương, trong số công nhân khu công nghiệp có khoảng 70% là công nhân ngoại tỉnh, có nhu cầu về chỗ ở. Như vậy, số công nhân, lao động tại các khu công nghiệp cả nước có nhu cầu về chỗ ở đến năm 2015 khoảng 2,65 triệu người, cần khoảng 21,2 triệu m2 nhà ở và năm 2020 là 4,2 triệu người cần khoảng 33,6 triệu m2 nhà ở.

P.V: Năm 2009,Chính phủ đã ban hành chính sách để công nhân khu công nghiệp có chỗ ở, song giữa chính sách và việc thực hiện đang là khoảng cách lớn?

Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng: Nhà ở là 1 trong 4 nhu cầu thiết yếu của con người, là một trong những quyền cơ bản của con người, cùng với y tế giáo dục, nhà ở là điều kiện cần thiết để phát triển con người một cách toàn diện. Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm giải quyết vấn đề nhà ở cho nhân dân nói chung và công nhân khu công nghiệp nói riêng.

Để giải quyết chỗ ở cho công nhân lao động tại các khu công nghiệp tập trung, năm 2009 Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 18 và Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 66 về một số cơ chế, chính sách nhằm đẩy mạnh phát triển nhà ở cho công nhân khu công nghiệp với nhiều ưu đãi và đưa ra mục tiêu phấn đấu đến năm 2015 có khoảng 50% số công nhân lao động có nhu cầu sẽ được đáp ứng chỗ ở. Tuy nhiên, sau hơn 02 năm triển khai kết quả đạt được còn rất khiêm tốn. Đến nay cả nước mới có 27 dự án được khởi công, với tổng vốn đầu tư khoảng 3.000 tỷ đồng, tổng dện tích sàn khoảng gần 900.000 m2, góp phần giải quyết chỗ ở cho khoảng 140.000 công nhân, mới có 01 dự án được ký hợp đồng tín dụng ưu đãi của Chính phủ. Có thể thấy, việc đầu tư xây dựng nhà ở công nhân theo Quyết định số 66 của Thủ tướng Chính phủ chưa đạt được mục tiêu đề ra. Ngoài các nguyên nhân do cơ chế, chính sách chưa đủ mạnh, nguồn vốn tín dụng ưu đãi còn hạn hẹp, cũng còn những nguyên nhân do nhận thức của các ngành các cấp, các địa phương chưa đầy đủ, sự tham gia của xã hội đặc biệt là các doanh nghiệp có sử dụng lao động trong việc chia sẻ trách nhiệm giải quyết vấn đề nhà ở công nhân chưa mạnh mẽ.

P.V: Thưa Bộ trưởng, với trách nhiệm của mình, Bộ Xây dựng sẽ làm gì để góp phần giải quyết việc thiếu nhà ở công nhân ở khu công nghiệp( nằm trong nhóm nhà ở xã hội)?

Bộ trưởng Trịnh Đình Dũng: Để giải quyết được vấn đề nhà ở thì việc quan trọng nhất là phải thống nhất về quan điểm chỉ đạo, từ đó đề ra các nhiệm vụ, giải pháp và tổ chức triển khai thực hiện. Tại dự thảo Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, Bộ Xây dựng đã đề xuất một quan điểm mới và được Thường trực Chính phủ thống nhất cao đó là: “Giải quyết vấn đề nhà ở là trách nhiệm của Nhà nước, xã hội và của người dân”. Hiện nay, Đảng và Nhà nước ta đang thực hiện phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, vì vậy chúng ta cần quán triệt tính định hướng xã hội chủ nghĩa trong các chính sách phát triển kinh tế. Đối với lĩnh vực phát triển nhà ở trong thời gian tới chúng ta phải thực hiện cho được 2 nhiệm vụ trọng tâm là:

Thứ nhất:Phát triển thị trường nhà ở hàng hóa để đáp ứng nhu cầu của những đối tượng có khả năng chi trả nhà ở theo cơ chế thị trường;

Thứ hai:Phát triển thị trường nhà ở phi hàng hóa ( trong đó chủ yếu do Nhà nước can thiệp) để đáp ứng nhu cầu về chỗ ở của các đối tượng không có khả năng chi trả theo cơ chế thị trường. Trong dự thảo Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, sẽ phân ra 7 nhóm đối tượng có khó khăn về nhà ở để có chính sách cụ thể với từng nhóm, đó là: nhà ở cho người có công với cách mạng; nhà ở cho người nghèo ở khu vực nông thôn; nhà ở cho người nghèo ở khu vực đô thị; nhà ở cho lực lượng vũ trang; nhà ở cho cán bộ, công chức, viên chức, văn nghệ sỹ, trí thức; nhà ở cho sinh viên và quan trọng là nhóm đối tượng là công nhân lao động làm việc trong các nhà máy, các khu công nghiệp.

Để phát triển được quỹ nhà ở xã hội nói chung đặc biệt biệt là nhà ở công nhân thì cần phải có hành động quyết liệt từ nhiều phía.

Trước hết Bộ Xây dựng với trách nhiệm là cơ quan quản lý phát triển nhà ở sẽ cùng phối hợp với các Bộ, ngành liên quan và các địa phương trình Chính phủ xây dựng, hoàn thiện chính sách ưu đãi để huy động các nguồn lực đầu tư phát triển nhà ở công nhân như xây dựng chiến lược phát triển nhà ở ; quy hoạch đô thị và khu công nghiệp, trong đó phải xác định rõ quỹ đất để xây dựng nhà ở công nhân; các chính sách hỗ trợ như miễn tiền sử dụng đất, chính sách thuế, chính sách về tín dụng...; áp dụng các tiến bộ về khoa học công nghệ để giảm chi phí xây dựng; v.v... Đồng thời xây dựng kế hoạch dài hạn, 5 năm và hàng năm để chỉ đạo tổ chức thực hiện.

Các địa phương đặc biệt là những nơi có nhiều khu công nghiệp cần phải xác định chỉ tiêu xây dựng nhà ở công nhân là chỉ tiêu chính trong kế hoạch phát triển kinh tế xã hội 5 năm và hàng năm. Các doanh nghiệp sử dụng lao động phải coi việc đầu tư nhà ở công nhân là nhân tố tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp đảm bảo doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả, phát triển bền vững và là trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.

Có biện pháp để các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản tham gia mạnh mẽ vào phát triển nhà ở xã hội đặc biệt là nhà ở công nhân.

Nhà nước có chính sách hỗ trợ và có chế tài để các doanh nghiệp nêu trên tham gia phát triển nhà ở xã hội trên cơ sơ sở đảm bảo hài hòa các lợi ích: Nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng dân cư và người dân.

P.V: Xin cám ơn Bộ trưởng.