Pháp luật

Lâu nay tình trạng xây dựng không phép, sai phép xảy ra như căn bệnh ung thư đã “di căn” diễn biến ngày càng phức tạp, tinh vi hơn. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng này, một phần bởi do ý thức của người dân, hơn nữa là do lợi nhuận nhà đất ngày càng tăng khiến các công trình xây dựng sai phép ngày càng nhiều. Nhưng cũng không thể bỏ qua nguyên nhân từ sự buông lỏng quản lý của chính quyền địa phương (phường, xã) khiến tình trạng vi phạm trật tự xây dựng đô thị (TTXDĐT) gia tăng.

Tòa nhà Sakura Tower khi xây dựng đến 21 tầng vẫn chưa được cấp phép xây dựng.

Voi có chui lọt lỗ kim?

Hiện nay, tại Hà Nội cũng như TP.HCM việc phân cấp quản lý trong lĩnh vực TTXDĐT đã được quy định rất rõ ràng, cụ thể nhưng có thể nhận thấy cán bộ cơ sở không làm hết trách nhiệm. Nguyên nhân chính của tình trạng này được cho là do việc thực thi pháp luật của chúng ta chưa nghiêm.

Chính từ việc xử lý không nghiêm dẫn đến số vụ vi phạm ngày càng tăng và có chiều hướng phức tạp. Năm 2011, Hà Nội kiểm tra 24.667 công trình (tăng 5,97% so với năm 2010), trong đó số công trình vi phạm là 5.691. Sai phép là 783 công trình, không phép 3.145 trường hợp, các trường hợp vi phạm khác là 1.763 vụ. Những con số trên mới chỉ dừng lại ở mức “báo cáo”, còn thực tế diễn biến phức tạp gấp nhiều lần. Việc cưỡng chế, cắt “ngọn” một số công trình xây dựng sai phép, không phép trong thời gian qua dường như không đủ sức răn đe người vi phạm. Có không ít công trình xây dựng chỉ sau khi bị báo chí phanh phui, người ta mới té ngửa là chủ đầu tư công trình đã xây dựng xong tầng thứ 10, 11 mà vẫn không có giấy phép. Chuyện “con voi chui lọt lỗ kim” trong lĩnh vực quản lý TTXD xảy ra trên địa bàn Hà Nội không còn là chuyện hiếm. Có thể điểm qua một số vụ việc đình đám xảy ra trong thời gian qua như: Một số công trình xây dựng không phép trên đường Trần Quốc Hoàn (Cầu Giấy); 93 Lò Đúc (Hai Bà Trưng); các công trình xây dựng sai quy hoạch 1/500 tại KĐT Văn Quán; khu đấu giá P.Vạn Phúc (Hà Đông) và tại KĐT Lideco (huyện Hoài Đức)...

Nổi bật nhất năm qua không thể không nhắc tới tòa nhà Sakura Tower ở 47 phố Vũ Trọng Phụng, Q.Thanh Xuân chưa được cấp GPXD nhưng đã “chễm trệ” tới 21 tầng khiến dư luận lấy làm lạ. Mặc dù công trình này đã bị Thanh tra Bộ Xây dựng kiểm tra công trình, lập biên bản vi phạm hành chính và xử phạt chủ đầu tư là Cty CP Hùng Tiến Kim Sơn 500 triệu đồng và phạt nhà thầu thi công là Cty CP Đầu tư và Phát triển hạ tầng VINACONEX - Alphanam 30 triệu đồng. Thế nhưng, chủ đầu tư một mặt nộp phạt, một mặt vẫn tiếp tục thi công, ngang nhiên thách thức pháp luật khiến dư luận khó hiểu. Đến đây, dư luận thắc mắc đặt câu hỏi: Vì sao chủ đầu tư có thể ngang nhiên xây dựng công trình đồ sộ như vậy khi chưa có giấy phép?! Chính quyền địa phương cố tình làm ngơ, không giám sát, không thực thi quyền quản lý, buông lỏng để chủ công trình xây dựng hay bất lực trước hành vi xây dựng sai trái đó?!

Một người dân P.Thanh Xuân Trung (Thanh Xuân - Hà Nội) tâm sự: “Xin lỗi, nếu là dân thường chỉ cần xây không phép một bức tường rào cao tới đầu gối thôi nhé, lập tức cán bộ phường tới đình chỉ ngay. Chắc chắn chủ đầu tư phải có người chống lưng thì họ mới làm được như thế. Nhiều người nói với tôi rằng cứ “quan hệ” tốt thì muốn xây thế nào cũng được...”?

Thực thi chưa nghiêm

Trong số hàng nghìn trường hợp xây dựng không phép trên địa bàn Hà Nội thì huyện Từ Liêm đang đứng “đầu bảng” danh sách với 797 công trình xây dựng không phép. Đứng thứ hai là huyện Sóc Sơn với 300 trường hợp xây dựng không phép. Với 206 công trình vi phạm xây dựng không phép, Q.Hà Đông đang đứng thứ 3. Qua những con số trên, có thể thấy nhu cầu về nhà ở của người dân tăng cao từng ngày, nhưng cùng với đó là tình trạng xây dựng không phép ngày càng diễn biến phức tạp.

Trao đổi với PV, ông Trần Viết Ngôn - Phó chánh thanh tra Sở Xây dựng Hà Nội cho biết: Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, như khi Hà Nội mở rộng địa giới hành chính, nhiều khu vực chưa có quy hoạch chi tiết xây dựng. Chính tồn tại này đã ảnh hưởng lớn đến công tác cấp phép và quản lý xây dựng theo giấy phép. Hơn nữa, những văn bản quy định của Nhà nước và TP về quản lý TTXD là đầy đủ, tuy nhiên việc xử lý vi phạm xây dựng hiện nay theo Quyết định 89; Nghị định 23; 180 còn chồng chéo, bất cập... phần nào cũng gây khó khăn cho lực lượng TTXD khi xử lý vi phạm. Một bộ phận cán bộ quản lý đô thị, quản lý TTXD còn có biểu hiện tiêu cực, vi phạm đạo đức... Công tác xử lý những cán bộ này vẫn còn bị buông lỏng, thiếu kiên quyết.

Người dân xây dựng sai phép, chính quyền sở tại đến ngăn chặn xử lý là lẽ đương nhiên. Nhưng trong cùng một dãy phố, từ nhà đầu phố đến giữa phố xây dựng không phép thì bị xử lý, nhưng những nhà ở cuối phố cũng xây dựng không phép thì lại không bị xử lý. “Phần lớn đất ở đây là đất nông nghiệp, nên việc xây dựng nhà ở là khó lắm. Phải chơi thân với “cán bộ” thì mới xây được, phải “làm luật” nữa đấy”, một người dân P.Khương Đình (Thanh Xuân) cho biết.

Cùng bàn luận về vấn đề này, ông Phạm Sỹ Liêm - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đô thị và Phát triển hạ tầng cho biết: Hiện nay, sở dĩ ngày càng xuất hiện nhiều công trình xây dựng không phép, sai phép vì việc thực thi pháp luật của chúng ta chưa nghiêm. Từ trước đến nay, chúng ta thường xử lý theo kiểu “tiền trảm hậu tấu”. Nếu xây dựng không phép thì đình chỉ để xin phép, nếu lỡ xây dựng sai phép rồi thì chủ đầu tư lại được gia hạn để xin cấp phép bổ sung. Chính vì vậy, nhiều chủ đầu tư chấp nhận nộp phạt để công trình vi phạm được tồn tại”.