11:07 | 20/06/2013

“Căn bệnh” đô thị

Trong lịch sử phát triển hơn 3 thế kỷ qua, Sài Gòn – TP.HCM chưa bao giờ được xây dựng và phát triển theo đúng quy hoạch được thiết kế.

Dưới thời kỳ phong kiến nhà Nguyễn cai trị, chỉ có thành Gia Định là được xây dựng theo đồ án thiết kế. Còn các công trình khác như: Bến cảng, chợ, dinh quan lại, trạm thuế, nhà ở… hoàn toàn phát triển một cách tự phát.

Đến khi Pháp chiếm đóng, chính quyền thực dân dù đã sớm lập dự án phát triển đô thị một cách toàn diện. Tuy nhiên, bản dự án này đã không thực hiện được vì nhiều lý do, trong đó quan trọng là chính quyền thực dân không thể đầu tư nhiều vào việc xây dựng một đô thị ở thuộc địa.

Thời kỳ 1954 - 1975, suốt hơn 20 năm, chính quyền Sài Gòn phải dốc sức vào chiến tranh, nên việc đầu tư xây dựng TP cũng rất hạn chế.

Từ sau giải phóng đến nay, TP tiếp tục được phát triển theo đà tự phát là chính, do Nhà nước ta thiếu quy hoạch tổng thể, quy hoạch chi tiết, công tác quản lý đô thị còn yếu kém, nhiều nơi dân cư tự phát xây nhà rồi đóng tiền phạt để hợp thức hóa.

Đặc biệt, trong gần 20 năm trở lại đây, dòng người đổ về đô thị đã càng làm trầm trọng hơn những bế tắc đô thị này như “bệnh đầu to” hoặc “phá vỡ cấu trúc” do sức ép lên toàn TP.

Những gì diễn ra trong thực tế, đang minh chứng cho sự khủng hoảng của tư duy và thực tiễn quy hoạch, bởi các cấu trúc được thể hiện rõ ràng trên bản vẽ chưa kịp thực hiện, đã có cấu trúc điều chỉnh quy hoạch mới được đưa ra…, bởi các cấu trúc lịch sử vô giá bị biến dạng từng ngày.

Tình hình trên cho thấy, cơ cấu đô thị của TP đã bị phá vỡ ngay từ đầu. Trong suốt quá trình phát triển, hai khu vực: Khu vực xây dựng theo quy hoạch và khu vực xây dựng tự phát cùng song song phát triển, và tác động rất lớn đến nhau. Khu quy hoạch thường không thực hiện được quy hoạch, do khu vực tự phát lấn át. Chẳng hạn, trong khu vực được quy hoạch là TP hành chính của người Pháp, vẫn có rất nhiều nhà dân xây cất tự phát, khu phố hành chính không thể thực hiện nguyên vẹn như thiết kế và quy hoạch.

TP.HCM là đô thị lớn nhất nước, là trung tâm kinh tế, giao dịch, đối ngoại, đồng thời cũng là trung tâm văn hóa chính trị quan trọng sau Thủ đô Hà Nội. Trong tương lai vai trò vị trí của TP.HCM đối với khu vực, đối với thế giới còn to lớn và quan trọng hơn rất nhiều. Nhưng để trở thành một TP thương mại, tài chính quốc tế mang đậm bản sắc dân tộc. Việc xây dựng một TP như vậy, không phải là chuyện ngày một ngày hai, mà chủ yếu là dựa vào sự phát triển nhanh hay chậm của toàn bộ nền kinh tế - xã hội.

Trong thực tiễn, thì việc xây dựng TP đang diễn ra hàng ngày. Cuộc sống đô thị như một cỗ xe vĩ đại cứ thế lăn bánh, không một sức mạnh nào có thể cản lại được. Vì vậy vấn để chính là, phải lái cỗ xe đó đi đúng hướng. Song hướng đó là hướng nào? Đến bây giờ câu trả lời còn đang bị bỏ ngỏ.


Cẩm Tú (baoxaydung.com.vn)

Tags: ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  ,  

Các bài đã đăng: