Sổ tay nhà quản lý

Cuối năm, ngẫm nghĩ trước bao điều đang diễn ra trong đời sống đô thị nhộn nhịp, xô ồ, càng thấy nhiều điều chúng ta chưa thể vượt qua. Và, đã đến lúc, những người dân đô thị phải tự vấn về sự bàng quan trước mênh mông lạc hậu bao quanh mình, không phải làm những gì to tát, mà hãy thể hiện trách nhiệm công dân từ những việc làm nhỏ nhất. Đặc biệt là thái độ ứng xử trong cộng đồng.

Thực tế cho thấy, sau hơn 30 năm sau chiến tranh, nhất là từ khi đổi mới, nhiều nhà nghiên cứu văn hóa đã chỉ ra rằng, cái TÔI mới nổi bật lên, nhiều giá trị văn hóa bị xuống cấp. Trong truyền thống của Việt Nam, một trong những giá trị chủ đạo là tinh thần cộng đồng. Nhà nghiên cứu văn hóa Hữu Ngọc cho rằng, nói “văn hóa xuống cấp” chính là tinh thần cộng đồng bị xuống cấp. Đổi mới tất nhiên có nhiều cái tốt, ngay cả với văn hóa. Song đổi mới cũng đem đến thị trường tự do, cạnh tranh cá nhân, nhu cầu, ước muốn làm giàu để thỏa mãn cái tôi cá nhân và lý tưởng tiêu thụ. Mặt trái của những điều này đã phá hoại văn hóa cộng đồng, gia đình, làng xã. Đây đang là một nguy cơ.

Văn hóa đô thị không thể hiện hữu khi vẫn còn cảnh cư dân đô thị thản nhiên tung rác từ cửa nhà mình ra đường. Hơn thế, mỗi hành động như vậy là đã đánh cắp một phần công sức của người lao công, là làm vai áo người lao công ướt thêm sau mỗi nhịp chổi. Văn hóa đô thị, không thể còn tồn tại chuyện đẩy chất thải, bôi bẩn sang phía nhà người khác, xả rác nơi công cộng, thiếu ý thức giữ gìn vệ sinh chung… (nhưng ngược lại, người ta chỉ ven vén cho khoảnh đất nhà mình). Đó là một thói xấu vẫn tồn tại dai dẳng trong đời sống lâu nay.

Xây dựng văn hóa ứng xử trong đô thị là một cuộc hành trình dài lâu, bền bỉ, không thể vội vàng “đánh trống bỏ dùi”, chạy theo thành tích, phong trào hoặc chỉ tập trung vào giải quyết các việc “sự vụ” như hô hào dọn rác, căng áp phích, panô tuyên truyền hoặc báo cáo đã xây dựng được bao nhiêu nhà vệ sinh công cộng, lắp đặt được bao nhiêu thùng rác… Quan trọng hơn, nhận thức ấy phải được thể hiện thống nhất giữa các nhà lãnh đạo. Nếu cứ mỗi năm lại đề ra một “tiêu điểm” mới, một phong trào mới, thì dù tốn kém sức người, sức của cũng khó hi vọng gây dựng được cái gọi là văn minh đô thị.