20:34 | 12/12/2017

Đừng để bạn trở thành “con nghiện thuốc lá”

(Xây dựng) - Nghiện thuốc lá được hiểu đơn giản là việc mất hoàn toàn việc kiểm soát nói không với thuốc lá. Người nghiện thuốc lá không thể “quên” hút thuốc lá, ngược lại bị bắt buộc phải hút nếu không sẽ bị cảm giác “đói” thuốc.


Ảnh minh họa

Nghiện thuốc lá thường là kết hợp của nghiện tâm lý, hành vi với nghiện thực thể - dược lý. Vậy sự kết hợp đó thể hiện như thế nào?

Thế nào gọi là nghiện tâm lý?

Nghiện tâm lý là khi người nghiện hút thuốc lá tìm kiếm các hiệu ứng thần kinh khi hút thuốc lá. Đặc điểm nghiện thuốc lá tâm lý trên mỗi người là khác nhau bởi vì nghiện tâm lý tùy thuộc vào hoàn cảnh, không gian, thời gian, và nhu cầu hiệu ứng tâm thần kinh tương ứng với hoàn cảnh cụ thể ấy. Ví dụ: người nghiện thuốc lá tâm lý sẽ hút thuốc lá khi uống cà phê cùng bạn bè để tìm cảm giác sảng khoái, hút thuốc lá khi làm việc để tăng mức độ tập trung, hút thuốc lá trước khi bước vào giải quyết một tình huống căng thẳng, nguy hiểm để giảm căng thẳng...

Thế nào gọi là nghiện hành vi?

Nghiện hành vi là khi người nghiện hút thuốc lá phát sinh phản xạ có điều kiện trong một hoàn cảnh cụ thể. Họ hút theo phản xạ chứ không phải là do nhu cầu cơ thể thực sự thiếu nicotine. Theo đó, hành vi hút thuốc lá xuất hiện trong các tình huống cụ thể, lặp đi lặp lại theo đúng thứ tự trong thời gian dài. Ví dụ: sau khi ăn cơm xong hút thuốc, khi uống cà phê vào buổi sáng cũng hút hoặc khi gặp bạn bè hút…

Và nghiện thực thể - dược lý

Một người hút thuốc lá được gọi là nghiện thực thể - dược lý khi việc hút thuốc lá đã trở thành một nhu cầu cần thiết, không thể thiếu, không thể cưỡng lại được trong cuộc sống. Cơ thể họ cần nicotine để có thể hoạt động bình thường, vì khi thiếu nicotine sẽ xuất hiện các triệu chứng của hội chứng cai thuốc lá như là: thèm hút thuốc lá mãnh liệt; cảm giác kích thích, bứt rứt, căng thẳng; không tập trung được; buồn bã, lo lắng; thèm ăn; rối loạn giấc ngủ. Và các triệu chứng này sẽ biến mất ngay khi họ hút thuốc lá trở lại.

Tác hại của việc nghiện thuốc lá

Khi hút thuốc lá hoặc sống chung với người hút thuốc, khói thuốc hít qua phổi ngấm vào máu, tích luỹ lâu ngày trở thành điều kiện và nguyên nhân gây nên các bệnh tim mạch, viêm nhiễm đường hô hấp gây tổn thương trong lòng mạch máu. Vì vậy, người hút thuốc lá dễ bị các bệnh như: rụng tóc, đục thủy tinh thể, da nhăn, giảm thính lực, sâu răng, ung thư da, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, loãng xương, bệnh tim mạch, vàng móng tay, ung thư cổ tử cung, tinh trùng biến dạng, bệnh vảy nến, viêm tắc mạch máu, ung thư phổi và các cơ quan khác như: mũi, miệng, lưỡi, tuyến nước bọt, họng, thanh quản, thực quản, thận, dương vật, tụy…

Ngoài ra hút thuốc lá còn làm giảm số lượng và chất lượng tinh trùng, dễ dẫn đến vô sinh ở nam giới; tăng nguy cơ ung thư tử cung, rối loạn kinh nguyệt, ung thư vú, đối với phụ nữ; dễ bị còi xương, trí tuệ chậm phát triển, suy dinh dưỡng đối với trẻ em…

Một số phương pháp cai nghiện thuốc lá hiệu quả

Hút thuốc không phải là bệnh và không cần phải dùng thuốc men điều trị. Tuy nhiên, từ giảm hút thuốc dần đến cai được thuốc lại là một quá trình khó khăn với nhiều người.

Quá trình cai thuốc lá cần qua những giai đoạn quan trọng. Giai đoạn đầu là 72 giờ để giảm lượng nicotine. Sau đó là 14 ngày để phục hồi cơ thể, 48 ngày để chấm dứt và cải thiện lại thói quen, ba tháng để có thể ngủ mà không còn nghĩ tới hút thuốc. Hiểu rõ quá trình này và đích đến của từng giai đoạn có thể giúp việc bỏ thuốc lá thành công, không bỏ cuộc và phá hỏng mọi nỗ lực của bạn. Những việc dễ dàng mà bạn có thể thực hiện để hỗ trợ quá trình này bao gồm:

1. Uống thật nhiều nước

Có thể uống nước trái cây hoặc nước khoáng trong ba ngày đầu cai thuốc vì nước sẽ giúp thải loại nicotine nhanh hơn. Trà xanh loại nhẹ cũng khá hữu ích. Nên tránh trà đen và cà phê trong những ngày này.

2. Thời điểm sau khi ăn

Nhiều người có thói quen phải hút ngay một điếu thuốc sau khi ăn xong. Để thay thế thói quen này, bạn nên chuẩn bị sẵn một món tráng miệng hoặc đơn giản chỉ là kẹo cao su để sau bữa ăn có thể... tạm quên đi điếu thuốc.

3. Tự gây xao lãng

Khi thèm thuốc, bạn có thể mở tivi, đi tắm, gọi điện thoại, làm việc nhà, đi chơi... Những việc này sẽ làm tâm trí bạn rời xa điếu thuốc.

4. Tự thưởng cho bản thân

Luôn nhắc nhở rằng bạn sẽ thành công khi đi qua được thời gian cần thiết. Sau mỗi lần vượt qua cơn thèm, bạn có thể tự thưởng cho mình để có thêm động lực. Tất nhiên, phần thưởng không bao giờ là một điếu thuốc.

5. Đánh răng

Mỗi khi cơn thèm thuốc lá trở nên "cồn cào, giằng xé”, bạn có thể đi đánh răng. Cảm giác sạch sẽ trong miệng sẽ làm mất đi cơn thèm thuốc. Bạn hãy luôn có thứ gì đó để ăn mỗi khi lên cơn thèm ví dụ như: bạc hà, kẹo cao su, thanh quế, hạt hướng dương...

6. Tập thở sâu hằng ngày

Khi cơn thèm thuốc ập tới, bạn nên hít thật sâu và thở ra từ từ vài lần cho đến khi cơn ghiền thuốc qua đi.

7. Thêm bột nhân sâm vào bữa sáng

Nhân sâm có hiệu quả rất cao để làm giảm tiết dopamine - một trong những thành tố chính trong nicotine.

8. Tự nhắc

Đeo một chiếc vòng cao su quanh cổ tay, giật mạnh nó mỗi khi nảy lên ý định hút một điếu thuốc. Cảm giác nhoi nhói sẽ làm xao lãng cơn thèm, cho bạn một giây nhớ lại lý do tại sao bạn bỏ thuốc.

9. Đánh thức các giác quan

Hệ thống cơ thể bạn sẽ hoạt động tốt hơn khi bỏ thuốc bao gồm khứu giác và hệ tiêu hóa. Nên giữ vài loại rau trái làm sẵn bên người để tránh những cơn đói thình lình.

10. Tập thể dục ngắn

Bất cứ khi nào cảm thấy thèm thuốc, bạn cũng có thể thực hiện chừng 05-10 lần hít đất. Tâm trí và cơ thể bạn sẽ nhanh chóng bị hướng vào hoạt động mới. Bạn cũng có thể chơi game thời gian ngắn để không còn nghĩ về thuốc lá.

H.L (Tổng hợp)

Theo dòng sự kiện:

Xem tiếp

Các bài đã đăng: