09:30 | 25/04/2012

Hấp dẫn…“Mảnh giấy bạc”

Ngoài những trang viết hồi hộp về những màn đấu trí, màn kịch quen thuộc trong nghề tình báo, cuốn tiểu thuyết còn là một pho tư liệu chiến tranh sống động với quá trình lựa chọn, đào tạo một sỹ quan tình báo của Quân đội nhân dân Việt Nam được miêu tả tỉ mỉ...

Cuốn tiếu thuyết chiến tranh “Mảnh giấy bạc” của nữ nhà văn 8X Nguyễn Thị Thu Thủy vừa xuất bản đầu năm 2012 là một sự ngạc nhiên cho giới cầm bút và công chúng quan tâm đến văn học trẻ. Trong suốt hơn 300 trang sách, “Mảnh giấy bạc” đưa ra câu chuyện kỳ lạ về cuộc đời của một nhà tình báo trong thời kỳ chống Mỹ. Nhân vật chính đồng thời cũng là một nhân vật có thật mang tên Mạc Lâm. Mạc Lâm làm việc tại bộ phận khai thác xét hỏi tù binh; cô gái mang tên Mary Hương là tình báo viên được quân đội Mỹ cài vào hòng đánh cắp thông tin của ta cho địch. Họ gặp nhau tại thời điểm Đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh đưa không quân ra bắn phá Miền Bắc XHCN hòng ngăn chặn công cuộc giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước của Việt Nam. Câu chuyện được hư cấu từ một nguyên mẫu có thật: Đại tá Phan Mạc Lâm, nguyên Chánh văn phòng Tổng cục 2. Nhờ biết tiếng Pháp nên ông được biên chế vào đơn vị quân báo với nhiệm vụ phiên dịch khai thác tin tức tài liệu từ tù, hàng binh. Cuộc đời Mạc Lâm gắn bó với công việc xét hỏi, khai thác thông tin từ các tù, hàng binh, từ tù binh Pháp cho đến tù binh Mỹ, trong đó có bại tướng trên chiến trường Điện Biên Phủ như tướng Đ. Cát tơ ri và viên phi công Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời Hà Nội Jon Mắc Kên…

Mở đầu và kết thúc câu chuyện là cuộc gặp gỡ định mệnh của hai nhà tình báo: Mạc Lâm (trong vai là bệnh nhân) và Mary Hương (trong vai cô y tá) trà trộn vào chăm sóc cho Mạc Lâm. Trước đó, cơ quan tình báo Pháp đã đào tạo Hương thành một tình báo viên dưới vỏ bọc y tá để sử dụng lâu dài. Khi thất thế, tình báo Pháp đã đẩy Hương sang tay tình báo Mỹ. Nhóm của Hương có nhiệm vụ tiếp cận và thu thập tin tức về lời khai của những phi công Mỹ bị Bắc Việt Nam bắt làm tù binh…

Như nhiều câu chuyện chiến tranh khác, không gian nghệ thuật đầu tiên xuất hiện trong “Mảnh giấy bạc” là một bệnh viện thời chiến nhưng ở đâu đó, “chất thơ” vẫn len lỏi trong từng trang viết của một tác giả trẻ: “Sáng nay, tiếng chuông đồng hồ thánh thót. Tôi vừa thức dậy thì cũng là lúc nghe được tiếng bước chân nhè nhẹ và mùi hương bồ kết quen thuộc nồng nàn ngai ngái của Hương” và “Chúng tôi đã bắt đầu nói về cuộc chiến… Khoảng cách dường như gần lại…”. Cái khoảng cách bên giường bệnh ấy gần gũi giữa người y tá và bệnh nhân, gần gũi giữa hai con người trẻ tuổi, nhưng là một hố sâu thăm thẳm bị ngăn cách bởi chiến tranh khi cả hai đều là tình báo viên và định mệnh đẩy họ trên hai chiến tuyến khác nhau. Đôi lúc, người đọc cứ ước gì đây không phải là cuốn tiểu thuyết hư cấu từ những ký ức có thật của một nhà tình báo, mà chỉ đơn giản là hư cấu trong trí tưởng tượng của tác giả, biết đâu sẽ lại có một “Thiếu nữ đánh cờ vây” thứ hai made in Vietnam, hoặc một “Người thứ 41” nữa, với một mối tình đau đớn, nghiệt ngã và mong manh trên hai bờ chiến tuyến. Nhưng “Đêm mùa đông như một mụ phù thủy quái gở tung những bùa phép làm lạnh cả bầu trời. Cả khu nhà thương chìm trong màn đêm giá lạnh. Từng đợt gió rít vồ vập lấy những khung cửa gào lên tràng âm thanh tê tái. Từng sợi sương mỏng rơi xuống làm đặc cả không gian. Lúc này, chỉ có màu đen hoành hành. Tất cả… lần lượt chìm vào cõi u tịch, nhìn qua đám người bệnh như đã ở động âm phủ… Vừa đi Mary Hương vừa mừng thầm đan xen cảm giác tủi nhục ùa về. Nước Mỹ sẽ coi trọng giá trị của mình hơn bọn Pháp lật lọng”.

Ngoài những trang viết hồi hộp về những màn đấu trí, màn kịch quen thuộc trong nghề tình báo, cuốn tiểu thuyết còn là một pho tư liệu chiến tranh sống động với quá trình lựa chọn, đào tạo một sỹ quan tình báo của Quân đội nhân dân Việt Nam được miêu tả tỉ mỉ.

Tác giả Nguyễn Thị Thu Thủy, sinh năm 1981, là một nhà báo hiện công tác tại báo Vĩnh Phúc. Một người được đồng nghiệp đánh giá là năng động, nói thẳng nói thật ở cơ quan. Chính vì vậy mà chị cũng chịu không ít thiệt thòi. Tuy nhiên, vượt lên số phận, ngoài làm tốt nhiệm vụ, nghiệp vụ của một phóng viên trong tòa soạn và thiên chức của một người mẹ trẻ tại gia đình. Chị như một con ong cần mẫn trong vườn hoa văn chương. Cuốn sách được chị viết trong ba năm và chỉ đọc qua cuốn sách cũng đủ biết tác giả đã mất nhiều công sức như thế nào để làm việc với kho tư liệu khổng lồ. Chị chia sẻ “Trong quá trình viết, tôi thường xuyên phải ra vào bệnh viện để lấy thêm thông tin trực tiếp từ nhà tình báo đại tá Phan Mạc Lâm. Lúc ấy ông rất yếu, trong thời gian dài chỉ nằm trên giường bệnh. Hôm nào tôi may mắn thì nói chuyện được với ông, còn không thì đành về tay không vì sức khỏe không cho phép ông tiếp chuyện. Cũng có lần tôi đã về Nghệ An là nơi sinh của nhà tình báo để tích lũy thêm tư liệu. Cơ quan cách nhà bốn chục cây số, ban ngày tôi bận việc nên phần nhiều chỉ có thể viết được vào ban đêm. Có hôm say viết quá thức trắng đến sáng”.

Đó là thái độ làm việc nghiêm túc đến mức đáng ngạc nhiên của một tác giả thế hệ 8X đi sâu vào đề tài chiến tranh, đặc biệt là chiến tranh tình báo. Nhà văn Phạm Ngọc Tiến, tác giả của “Tàn đen đốm đỏ” bày tỏ sự ủng hộ: “Một tác giả trẻ viết về đề tài chiến tranh là điều rất đáng trân trọng. Bởi vì điều nguy hiểm nhất đối với những người lính đã đi qua chiến tranh là sự lãng quên. Mà tôi thường phần nhiều bắt gặp sự lãng quên của lớp thế hệ trẻ nói chung và các tác giả trẻ nói riêng. Cuốn tiểu thuyết của Nguyễn Thị Thu Thủy là một sự tôn vinh đối với những con người đã hy sinh tuổi trẻ và cả tính mạng cho đất nước”.

Còn tác giả của “Dị hương”, Đại tá - nhà văn Sương Nguyệt Minh sau khi đọc cuốn tiểu thuyết cho rằng: “Viết tiểu thuyết đề tài chiến tranh đối với những người đã từng đi qua cuộc chiến đã là một điều khó, đối với một nhà văn trẻ thuộc thế hệ sinh sau năm 1975 lại còn khó khăn hơn nhiều khi họ không có chút mường tượng nào về chiến tranh. Các tác giả trẻ muốn viết về đề tài này sẽ phải nỗ lực rất nhiều trong việc tìm kiếm tư liệu. Mảnh giấy bạc của Nguyễn Thị Thu Thủy đã chứng tỏ cô rất bản lĩnh trong làng văn chương hiện nay”.

Di Li (baoxaydung.com.vn)

Bản in

Các bài đã đăng: