10:57 | 17/10/2018

Thái Bình: Nỗ lực bảo tồn công trình văn hóa

(Xây dựng) - Thái Bình là địa phương có bề dày truyền thống lịch sử, với hơn 3.200 công trình văn hóa, tín ngưỡng. Để bảo tồn, phát huy giá trị của hàng nghìn công trình văn hóa thật không dễ. Trong những năm qua, địa phương luôn nỗ lực tu tạo các di tích, giữ gìn giá trị văn hóa của các di tích đồng thời góp phần tăng nguồn ngân sách từ hoạt động tham quan du lịch về cho địa phương, nhưng trong quá trình thực hiện cũng gặp không ít khó khăn.


Di tích quốc gia Đền Lộng Khê, xã An Khê, Quỳnh Phụ, Thái Bình.

Di tích là dấu vết của quá khứ còn lưu lại trong lòng đất hoặc trên mặt đất có ý nghĩa về mặt văn hóa lịch sử. Ở Thái Bình hiện có 3.200 thiết chế văn hóa tín ngưỡng có dấu hiệu di tích đã được kiểm kê, trong đó có 653 di tích được xếp hạng các cấp, gồm 115 di tích lịch sử cấp quốc gia (có 2 di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia đặc biệt) và 538 di tích cấp tỉnh.

Hai di tích lịch sử - văn hóa quốc gia đặc biệt của tỉnh Thái Bình gồm: Chùa Keo, xã Duy Nhất, Vũ Thư, Khu di tích Lăng mộ và Đền thờ các vị vua triều Trần, xã Tiến Đức, Hưng Hà.

Thực tế đã chứng minh di sản văn hóa tạo sức hấp dẫn cho điểm đến du lịch là động cơ, duyên cớ thôi thúc những chuyến đi là môi trường và trải nghiệm đáng giá cho du khách. Qua đó, trở thành tài nguyên, nguồn lực cho phát triển kinh tế của mỗi địa phương.

Chỉ tính riêng năm 2017, lượng khách du lịch đến tỉnh Thái Bình ước đạt 643.000 lượt, trong đó có gần 5.600 lượt khách quốc tế, doanh thu ước đạt 248 tỷ đồng, góp phần không nhỏ tăng ngân sách địa phương.

Qua thời gian, sự tác động của con người đặc biệt là điều kiện thiên nhiên khiến các di tích xuống cấp từng ngày, đòi hỏi phải tu tạo kịp thời. Xác định được vấn đề này, nên những năm gần đây Thái Bình đã tích cực trong công tác xã hội hóa để phục vụ việc tu tạo di tích. Hàng năm trên địa bàn Thái Bình có hàng chục di tích tại cơ sở được tu bổ ở những cấp độ khác nhau.

Nhìn chung việc tu bổ di tích đã được các cấp quan tâm đầu tư kinh phí 1 phần của Nhà nước, còn lại phần lớn là do sự đóng góp của nhân dân. Thủ tục tu bổ di tích được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 70/2012/NĐ-CP ngày 18/9/2012 của Chính phủ và Thông tư số 18/2012/TT-BVHTTDL ngày 28/12/2012 của Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, đã đáp ứng tốt yêu cầu thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và chuyên môn của hoạt động tu bổ, các công trình sau khi tu bổ, bảo đảm về mỹ thuật, cơ bản bảo tồn được những nét kiến trúc gốc. Riêng từ đầu năm đến nay, tỉnh đã có gần 60 di tích được tu sửa và tôn tạo.

Việc tu tạo không có lịch định kỳ mà chỉ khi có di tích nào hư hỏng, xuống cấp cấp thiết địa phương làm văn bản về Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch để trình xin ý kiến.

Được biết nguồn vốn để tu tạo các di tích xuống cấp được ngân sách Nhà nước hỗ trợ trung bình từ 20 - 25%, còn lại từ nguồn vốn xã hội hóa và từ nguồn thu của Ban quản lý các di tích (trong hai năm 2017 - 2018 vốn ngân sách Nhà nước hỗ trợ tu sửa cấp thiết cho 100 di tích với số tiền 4 tỷ đồng, trung bình 40 triệu đồng/di tích).

Qua khảo sát thực tế, ở Thái Bình những năm trở lại đây hầu hết các di tích đều được chống xuống cấp ở mức độ khác nhau từ nhiều nguồn lực khác nhau. Cách tổ chức tập hợp các nguồn lực cho việc tôn tạo di tích ở mỗi làng, mỗi loại di tích cũng khác nhau.

Phương châm chung là Nhà nước và nhân dân cùng làm nhưng có nơi chính quyền cơ sở đứng ra chủ trì tập hợp các nguồn lực, nơi thì Mặt trận Tổ quốc cơ sở mà vai trò nòng cốt là các thành viên của Mặt trận Tổ quốc trong Ban khánh tiết có những năng động riêng, kêu gọi các nguồn lực của con em quê hương và các nguồn lực khác. Đặc biệt một số Ban quản lý di tích đã huy động được 100% kinh phí xã hội hóa với số tiền lên tới hàng tỷ đồng.

Trong giai đoạn 2009 – 2018, tỉnh đã hỗ trợ từ nguồn vốn đầu tư công, phục vụ việc tu tạo các di tích quốc gia đặc biệt và di tích quốc gia trọng điểm với số tiền hơn 130 tỷ đồng.

Trong đó, điển hình việc tu tạo đến nay: Đền Mẫu, Khu di tích Đền Trần đã dùng kinh phí hơn 33,6 tỷ đồng. Tu tạo Đình, đền Chùa Bình Cách, xã Đông Xá, Đông Hưng, Thái Bình từ 2011 số tiền hơn 19,8 tỷ đồng. Miếu Hai Thôn, xã Xuân Hòa, Vũ Thư, Thái Bình từ 2017 mức kinh phí tu tạo hơn 4,9 tỷ đồng.


Khu di tích quốc gia đặc biệt Đền Trần, xã Tiến Đức, Hưng Hà, Thái Bình.

Miếu Ba Thôn, Chùa Hưng Quốc, xã Thụy Hải, Thái Thụy, Thái Bình kế hoạch bắt đầu đầu tư từ 2018 dự kiến vốn hơn 11,7 tỷ đồng.

Ngoài ra, trong 3 năm qua tỉnh Thái Bình cũng đã dành ngân sách hơn 26,3 tỷ đồng để xây dựng đường vào một số khu di tích trọng điểm.

Với bề dày truyền thống và hàng nghìn di tích, Thái Bình đang nỗ lực để lưu giữ những giá trị văn hóa tinh thần. Nhưng hiện, địa phương còn gặp nhiều khó khăn trong công tác tu tạo, bảo tồn di tích.

Ông Nguyễn Anh Tuấn - Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thái Bình cho biết: “Vấn đề hiện hữu nhất là số lượng di tích của tỉnh lớn, trong đó số lượng di tích xuống cấp hiện nay còn rất nhiều, đòi hỏi phải có nguồn tài chính lớn cho các hoạt động bảo tồn, nên mặc dù còn nhiều di tích bị xuống cấp nhưng chưa có biện pháp, ngân sách để tu bổ. Thực tế công tác quản lý di tích cần đội ngũ có kiến thức, kinh nghiệm và sự phối hợp của nhiều cấp, ngành liên quan. Nhưng hiện nhân sự làm công tác quản lý di tích cấp huyện ở các phòng văn hóa thông tin chỉ có 1 người, trong khi đó lại phải đồng thời kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác nên chưa đáp ứng được yêu cầu”.

Bên cạnh đó, dù hệ thống văn bản liên quan trong lĩnh vực di tích đã được ban hành tương đối đầy đủ nhưng trong quá trình thực hiện, việc kết hợp giữa các bộ luật còn khiến địa phương lúng túng nhất là trong bước thẩm định, phê duyệt dự án, phê duyệt thiết kế, bản vẽ thi công, gây mất thời gian.

Khánh Huyền

Các bài đã đăng: