Văn hóa - Thể thao » Thể thao

Con người là tiểu vũ trụ hòa đồng vào đại vũ trụ cùng thiên nhiên, tạo vật chung quanh. Cho nên người xưa thường mô phỏng “thần, hình” các loại động vật mà sáng lập ra các hệ thống quyền pháp riêng biệt cho môn phái mình.

Theo truyền thuyết thì vào thời Kim, Nguyên có hòa thượng Giác Viễn (có tài liệu gọi là Giác Nguyên) đi sang phía tây tìm thầy học. Đến Lan Châu và Lạc Dương, ông gặp Lý Tẩu và Bạch Ngọc Phong và mời về chùa Thiếu Lâm. Võ công nguyên thủy của Thiếu Lâm gồm 18 thế trong La Hán Thập Bát Thủ, được thành Thất Thập Nhị Huyền Môn (72 công phu) làm cơ sở nền tảng cho Thiếu Lâm quyền về sau. Từ 72 thế quyền sau đó được phát triển lên đến 108, rồi 170 thế … Về sau, các thế quyền này kết hợp với các bài tập khí công Ngũ Cầm Hí của Thần Y Hoa Đà thời Tam Quốc và Bát Đoạn Cẩm mà khai triển thành ngũ hình quyền gồm long, xà, hổ, báo, hạc.

Theo Bạch Ngọc Phong mọi người đều phải phát triển theo 5 phương diện sức mạnh theo cách thế phát triển toàn thân để hoàn thiện toàn thân. Năm phương diện đó là lực, cốt, tinh, khí và thần. Thiếu Lâm ngũ hình quyền được sáng tạo để giúp phát triển cả 5 phương diện sức mạnh kể trên. Trong đó long quyền luyện thần, hổ quyền luyện cốt, Báo quyền luyện lực, xà quyền luyện khí, hạc quyền luyện tinh.

Võ công Thiếu Lâm phái nguyên từ Phật giáo nên rồng trở thành một ứng viên hoàn hảo biểu thị những nét đặc sắc của ngũ hình quyền. Do mang tên của con vật thần bí này, Thiếu lâm long hình quyền đã vượt quá thế giới thực tế dễ nhận biết của các công phu rèn ngoại lực và xâm nhập thế giới tinh thần của các năng lực nội tại, nhưng dù biểu thị cho nội lực, rồng vẫn đóng góp hữu ích cho việc rèn ngoại lực. Rồng vốn không có mặt trong thực tế nên nhiều kỹ thuật của rồng chỉ là biến dị những đặc trưng thuộc kỹ thuật của các con vật khác. Chẳng hạn, động tác long hình quyền thường mềm mại và uốn vòng tương tự cử động của loài rắn, dù không hoàn toàn giống. Tuy nhiên, không hề có sự lẫn lộn giữa long hình quyền và xà hình quyền trong võ công Thiếu lâm. Dù cả hai giống loài rắn mối, nhưng rắn không có chân còn vuốt rồng tạo thành một yếu tố quan trọng trong cách thế chiến đấu của rồng. Trong khi xà hình quyền gồm nhiều động tác mềm mại uốn khúc và tấn công bằng đầu ngón tay thì long hình quyền được biểu hiện bởi các động tác mềm mại xoay vòng và kết thúc bằng một đòn cương mãnh đột ngột. Rắn chỉ vận dụng riêng nhu lực còn rồng vận dụng một sức mạnh phối hợp cả cương lẫn nhu. Do con rồng có móng vuốt, gọi là trảo, nên long hình quyền có một kỹ thuật trảo thủ đôi khi có thể lẫn với cách sử dụng móng vuốt của hổ. Tuy nhiên, vẫn có thể phân biệt long trảo với hổ trảo qua các đặc trưng là long trảo chủ về vồ chụp trong khi hổ trảo chủ về cào xé. Kỹ thuật long trảo không đánh từ trên xuống để xé toạc đối thủ mà mềm mại hơn, nhắm trước hết tới việc khóa hoặc lôi giựt.

Long hình quyền trong Thiếu Lâm ngũ hình quyền.

Kỹ thuật tay căn bản biểu hiện long hình quyền là long trảo. Nhưng không hẳn mọi động tác tay trong long hình quyền đều thuộc về trảo, mà vẫn có những đòn tấn công bằng ức bàn tay và nắm tay tức chưởng và quyền. Long trảo chỉ là kỹ thuật tay thường được sử dụng nhất. Đặc điểm của kỹ thuật long trảo là giữ trảo thủ ở vị trí ngang bằng trù bị thuận lợi cho việc vồ chụp một bộ phận nào đó trên người đối thủ như tay, tai…

Long trảo công là phép luyện long trảo bao gồm các bài tập chủ tăng cường sức mạnh riêng cho bàn tay và cánh tay. Môn sinh nắm những bình đất nặng và đưa lên từ từ. Lúc đầu như chiếc bình để rỗng, nhưng sức mạnh sẽ được tăng dần bằng cách đổ thêm nước cho tới khi đầy tràn. Tiếp đó, nước sẽ được thay bằng cát rồi bằng đá với các thể khối và sức nặng lớn hơn.

Căn bản của long hình quyền tập triển khí. Khí là những năng lực nội tại của cơ thể. Khi được triển khai đúng lúc, có thể phối hợp với ngoại lực để đưa tới những tác dụng đáng kể. Tự thân long Trảo đã có ngoại lực, khi đưa Khí vào long Trảo, người tập ngũ hình quyền sẽ phát ra lực mạnh gấp đôi ngoại lực trảo thủ đơn thuần. Phương pháp triển khí quan trọng là hít thở đúng phép. Hít thở phải thư giãn, không chỉ dung ngực mà còn dung phần dưới bụng để hít hơi. Không căng thẳng gấp gáp mà thở nhẹ, từ tốn, chậm rãi. Thở đúng, hơi thở sẽ giúp chuyển khí về đan điền là vùng tập trung các nguồn nội lực của cơ thể và đưa khí lưu đều khắp làm cho thân thể mềm dẻo, nhẹ nhàng. Cách thở trong chiến đấu long hình quyền, phải thể hiện được đặc tính của rồng. Điều quan trọng nhất lúc ngồi tập phải thể hiện cái thần của rồng. Thần chỉ đạt được qua tập luyện thiền định, tập trung tư tưởng lâu dài theo khẩu quyết: “trầm khí đan điền”, “bế tinh, dưỡng khí, tồn thần”. Rồng vốn có tiếng là di động được từ đáy biển tới không trung nên long hình quyền đã truyền dạy cho võ sinh cả hai kỹ thuật là Xuyên (vân) và Nhập (hải).

Một phần tinh thần của rồng là ý. Tinh thần của việc triển khí là thần. Khi tập đòn thế, dùng ý nghĩ dẫn khí ra từng đòn đánh, luôn tâm niệm bản thân là một “mãnh long quá giang”, thể hiện cho được tinh thần một thiên long đang uốn lượn, quẫy đuôi gây sấm sét, giông bão trên bầu trời mưa gió. Sau đó, tập hợp dồn ý lực lên nét mặt. Đôi mắt tụ được ý, thần thể hiện: chỉ cần quắc mắt cũng đủ hớp hồn, khiến đối thủ phải khiếp sợ. Tuy nhiên không phải bất kỳ ai cũng hiểu nổi thần vì điều kiện bắt buộc của việc này là một cơ thể cường tráng và một khí lực toàn triển.

Nhân dịp Xuân Nhâm Thìn, đôi dòng về võ rồng (long quyền) cho thấy tầm ảnh hưởng của con vật huyền thoại này đến đời sống thường nhật của con người; không chỉ trong đời sống dân gian mà còn được các bậc danh võ đặt tên long (rồng) cho bài quyền, đòn thế, môn phái.