15:07 | 15/01/2019

Áp lực sinh kế

(Xây dựng) - Tại ĐBSCL, các giải pháp tái định cư dân vùng lũ vào các cụm tuyến dân cư đã được thực hiện từ khá sớm - năm 1996. Sau năm 2000, giải pháp bắt đầu chuyển dần sang những phương án sống chung với lũ.


Ảnh minh họa. Nguồn: Baolaodong.vn

Nhưng, dường như các chính sách, kế hoạch ứng phó biến đổi khí hậu tại ĐBSCL trong thời gian qua vẫn thiên về ứng phó với vấn đề thừa nước và tái định cư tại chỗ, chứ chưa có các định hướng mang tính chiến lược và phương án cụ thể để ứng phó với hạn hán và nguy cơ di dân ồ ạt từ nông thôn lên các đô thị lớn để tìm kiếm việc làm và sinh kế thay thế.

Tính đến nay, cả miền Tây hơn chục triệu lao động, chỉ có 10,4% trong đó được đào tạo (tỷ lệ cả nước là 19,9%). Tỷ lệ dân số chưa tốt nghiệp tiểu học của ĐBSCL là 32,8%, cũng gần cao nhất cả nước. Vậy nên có “đi Bình Dương” thì cuộc sống cũng vẫn chật vật.

Làn sóng di cư mới sẽ tạo áp lực lên cả nơi đi lẫn nơi đến. Ở nơi đi, việc di dân ồ ạt của nhóm dân cư trẻ và có sức lao động sẽ gây nên tình trạng thiếu hụt lao động và gây khó khăn càng lớn hơn cho việc phục hồi sản xuất ở những vùng bị hạn hán, ngập mặn. Ở nơi đến, cơ hội việc làm không đủ cho lao động phổ thông. Các dịch vụ như y tế, giáo dục, an sinh xã hội chưa được chuẩn bị để tiếp nhận một lượng lớn dân di cư. Hậu quả là nhóm di cư sẽ trở thành nhóm dễ bị tổn thương nhất trong cuộc sống đô thị, ít được bảo vệ, tiền lương được trả không tương xứng với sức lao động, khó tiếp cận các dịch vụ nhà ở xã hội nên sống trong môi trường chật hẹp, ô nhiễm và không được chăm sóc sức khỏe tốt khi ốm đau vì không có bảo hiểm y tế…

Những cảnh báo về tác động biến đổi khí hậu và nước biển dâng đã được các nhà khoa học đưa ra từ gần 20 năm trước, theo đó Việt Nam, đặc biệt là khu vực ĐBSCL, là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất do biến đổi khí hậu.

Theo kịch bản phát thải cao, thì cuối thế kỷ XXI, toàn dải ven biển Việt Nam có nước biển dâng trong khoảng từ 57 - 73cm, khu vực từ Cà Mau đến Kiên Giang là nơi có mực nước biển tăng nhiều nhất - đến 105cm. Việt Nam có thể mất đến 2,5 triệu héc-ta đất và 10 triệu dân buộc phải di cư. Riêng ĐBSCL có thể mất 39% diện tích do ngập nước và xâm nhập mặn.

Rất nhiều người từng cho rằng những con số nêu trên chỉ có ý nghĩa tham khảo và cho dù biến đổi khí hậu có hiện hữu đi nữa thì hậu quả cũng không nghiêm trọng đến như thế, và rằng chúng ta vẫn còn nhiều thời gian từ đây cho đến tận cuối thế kỷ để xử lý những hậu quả này từng bước một.

Thế nhưng, những gì diễn ra ở ĐBSCL đã cho thấy tác động của biến đổi khí hậu có thể đến nhanh hơn và nghiêm trọng hơn những gì ta tưởng. Không cần phải đợi đến cuối thế kỷ, dân ĐBSCL hiện đã phải đối mặt với đủ thứ rủi ro.

Người dân trồng lúa, trồng cây ăn trái vốn chiếm số đông ở đây đã đứng trước nguy cơ bị mất sinh kế, mất việc làm, mất thu nhập và rất có thể sẽ bị buộc phải trở thành dân tỵ nạn môi trường, những người buộc phải di cư kiếm sống do không thể canh tác trên chính mảnh đất của mình.

Cẩm Tú

Các bài đã đăng: