16:26 | 26/03/2019

Nhìn trước nguy cơ về chất thải rắn

(Xây dựng) - Nguy cơ về một cuộc khủng hoảng xử lý chất thải rắn (CTR) sinh hoạt ở Việt Nam, đặc biệt là tại các đô thị, sẽ là nhãn tiền nếu chúng ta không kịp thời có một quy hoạch với tầm nhìn xa cùng các giải pháp kỹ thuật thích hợp đối với vấn đề này.


Ảnh minh họa. Nguồn: Internet

Ở Việt Nam, mỗi năm tổng lượng CTR sinh hoạt là gần 16 triệu tấn. Tỷ lệ CTR sinh hoạt được thu gom tại các đô thị đạt 85,5%, khu vực nông thôn khoảng 40 - 50%. Trong đó 28,9% được xử lý đốt hoặc sản xuất phân hữu cơ, 71,1% chôn lấp trực tiếp, còn 6% chôn sau khi đốt, tổng lượng chôn lấp 77,5%. Trong tổng số 660 bãi chôn lấp có quy mô lớn hơn 1ha mới có 120 bãi chôn lấp hợp vệ sinh. Những bãi chôn rác tại các TP thường trực nguy cơ gây ô nhiễm nước và không khí. Trong khi đó, năng lực quản lý, kỹ thuật, công nghệ cũng như nguồn lực tài chính cho CTR còn hạn chế.

Với tỷ lệ phát sinh chất thải sinh hoạt tại các khu vực đô thị lớn, khoảng 0,7 - 1kg/đầu người/năm; tỷ lệ gia tăng rác thải sinh hoạt tại các TP lớn từ 6,7 - 8,5%/năm và phương pháp chôn lấp rác là chủ yếu đang tạo áp lực rất lớn cho chính các bãi rác cả về phương diện công suất lẫn chi phí xử lý nước rỉ rác. Đặc biệt, từ các bãi rác này, một lượng khí phát thải sẽ gây ô nhiễm môi trường.

Theo đánh giá của các chuyên gia, nếu áp dụng tốt các công nghệ tái chế, các mô hình thu hối sinh khí và tăng cường sử dụng các sản phẩm tái chế sẽ góp phần giảm khí thải nhà kính với lượng giảm tải có thể lên tới khoảng 0,68 tấn CO2/tấn rác.

Hiện nay tại Việt Nam mới có 15% lượng rác sinh hoạt trong tổng lượng chất thải phát sinh được sản xuất thành phân bón. Tuy nhiên, theo khảo sát thực tế thì việc tiêu thụ loại phân hữu cơ này cũng không tốt như mong đợi bởi nhiều yếu tố, cả về chất lượng, giá cả lẫn vận chuyển. Lượng rác thải lớn, song nhiều nhà máy luôn hoạt động dưới công suất, chất lượng sản phẩm không cao do việc thực hiện phân loại rác tại nguồn chưa thực hiện tốt.

Rác thải là nguồn tài nguyên tái chế đang để hoang phí. Vì thế, theo các chuyên gia của Hiệp hội Môi trường đô thị và KCN Việt Nam, việc áp dụng các mô hình tăng trưởng xanh và các-bon thấp, giảm phát chất thải theo đầu người, tăng tái chế… sẽ góp phần không nhỏ vào việc chống biến đổi khí hậu. Với Việt Nam, cần nhanh chóng thiết lập các cơ chế chính sách đầu tư công nghệ quản lý, xử lý CTR và các phương thức chuyển giao công nghệ… Trên cơ sở đó, sẽ hỗ trợ mạnh mẽ cho việc thiết lập các TP sinh thái với quan điểm tuần hoàn vật chất, tổng lượng sinh khối và chất thải hữu cơ được trao đổi và chuyển thành các dạng năng lượng khác nhau như điện/nhiệt, ethanol, nhiên liệu diesel sinh học. Ngoài ra, phân bón/thức ăn sản xuất, plastic hoặc vật liệu khác cũng cần có các mô hình tái chế hiệu quả, các chủ nguồn thải được tham gia vào việc sử dụng hiệu quả nguồn lợi từ rác và nguồn tài nguyên sinh khối chất thải. Để thực hiện được điều đó, cần tận dụng và tiếp nhận các công nghệ khí hóa, nhiệt hóa và đốt cháy hoàn toàn hiệu quả, an toàn. Thêm nữa, sự tham gia của người dân sẽ đóng một vai trò tiên quyết trong việc thực hiện hiệu quả các chính sách. Vì vậy, cần thúc đẩy người dân, người phát thải, tham gia phân loại rác và thể hiện trách nhiệm của mình khi phát thải ra môi trường, cùng hành động vì một môi trường sống xanh chung.

Rác thải và xử lý rác thải đang là vấn đề nan giải tại nhiều quốc gia. Và, Việt Nam cũng không là ngoại lệ. Bởi vậy, kiểm soát ô nhiễm ngay từ đầu trong công tác quản lý chất thải là một công việc đòi hỏi phải có sự đồng thuận từ nhiều cấp có liên quan; đồng thời, cần tập trung một nguồn lực thích đáng (cả nguồn vốn trong nước và quốc tế) cho vấn đề này.

Ngọc Lý

Các bài đã đăng: