16:02 | 18/03/2019

Quảng Ninh: Tìm hướng “thoát hiểm” cho ngành Y tế?

(Xây dựng) - Tự hào là một tỉnh giàu, Quảng Ninh được đánh giá là một trong những tỉnh dẫn đầu cả nước về công tác chăm sóc sức khỏe cho người dân và cũng đứng tốp đầu số người tham gia BHYT đạt tỉ lệ 91,64% dân số. Chính mức thu nhập cao đã khiến người dân quan tâm hơn đến việc chăm sóc sức khoẻ, do đó vấn đề thụ hưởng BHYT tăng cao. Bên cạnh đó là một “rừng” khó khăn, bất cập trong vấn đề thanh toán BHYT đối với các cơ sở khám, chữa bệnh. Cũng từ năm 2017 thực hiện cắt nguồn ngân sách bù vào quỹ lương khiến các cơ sở khám chữa bệnh càng thêm nguy cơ điêu đứng.

Những “nạn nhân” khốn khổ!

Để cứu được bệnh nhân “từ cõi chết trở về” một số cơ sở khám chữa bệnh đã nỗ lực đầu tư thiết bị hiện đại và bác sĩ có tay nghề cao nhưng dường như những “kế sách” của BHXH đang đẩy lùi tiến bộ này.

Điển hình hai “con nợ” đối với các đơn vị cung cấp dịch vụ, vật tư y tế và “chủ nợ” đối với BHXH Quảng Ninh là bệnh viện Đa khoa Bãi Cháy và Trung tâm Y tế thị xã Quảng Yên đang bị BHXH “câu lưu” tới mỗi đơn vị gần trăm tỉ đồng từ năm 2016 đến nay.

Cụ thể là bệnh viện Đa khoa Bãi Cháy 52,6 tỉ đồng và hơn 10,2 tỉ đồng bị quy là nguyên nhân chủ quan (theo Công văn số 1137 ngày 20/5/2018 của Sở Y tế Quảng Ninh gửi BHXH Việt Nam); “Nạn nhân” thứ hai là Trung tâm Y tế thị xã Quảng Yên cũng đang bị “câu lưu” tới hàng chục tỉ đồng, khiến Trung tâm này đang ngấp ngoải trong cơn bĩ cực.

Ngoài ra, nhiều cơ sở khám chữa bệnh còn lại cũng trong trạng thái tiềm ẩn nhiều nguy khốn nhưng không dám lên tiếng vì sợ “ếch chết tại miệng” trước cơ quan BHXH đầy quyền lực này. Những đơn vị này hoặc “khôn ngậm miệng” hoặc tìm hướng “thoát hiểm” khác.

Có cán bộ trong ngành y (giấu tên) than thở rằng: “Chưa bao giờ việc thanh toán BHYT khó khăn như hiện nay. Kể từ năm 2016, khi vị Giám đốc BHXH mới lên thay là các bệnh viện chúng tôi thấy khó khăn, rất khó khăn… Họ mới gửi văn bản xuống các bệnh viện tuồng như là khoán tiền BHYT nếu vượt mức này thì việc thanh toán coi như bằng không!”.

Không riêng gì ngành Y tế Quảng Ninh bị “đọa đày đau khổ” mà các tỉnh khác cũng đang trong “cơn bĩ cực” bởi vậy mà ngày 15/8/2017 Bộ Y tế ra Văn bản 4609 gửi BHXH Việt Nam nhằm điều chỉnh BHXH Việt Nam đi đúng “đường ray” các văn bản quy phạm pháp luật đã ban hành.

Từ sự “kêu cứu” của các địa phương, Bộ Y tế buộc phải nhắc lại với BHXH Việt Nam như sau: “Quỹ BHYT là quỹ tài chính được hình thành từ nguồn đóng BHYT và từ các nguồn hợp pháp khác, được sử dụng để chi trả chi phí khám bệnh, chữa bệnh cho người tham gia BHYT theo nguyên tắc chia rủi ro giữa những người tham gia BHYT và không phân biệt vùng miền; Quỹ BHYT được quản lý tập trung, thống nhất, công khai, minh bạch. Chính phủ quy định cụ thể việc quản lý quỹ BHYT, quyết định nguồn tài chính để đảm bảo tốt việc khám chữa bệnh theo BHYT trong trường hợp mất cân đối thu chi quỹ BHYT”.

Với nội dung trên ai cũng hiểu rằng cơ quan BHXH cần phải quản lý quỹ BHYT tập trung, thống nhất, công khai, minh bạch, đúng luật. Và đặc biệt Chính phủ đã lường trước khả năng rủi ro do mất cân đối quỹ và sẽ quyết định nguồn tài chính để bù. Đó là tính ưu việt của Nhà nước ta trong công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân. Và chúng ta cũng hiểu rằng bất cứ cá nhân, tổ chức nào lạm dụng quyền để gây khó dễ cho ngành Y tế là đi ngược lại với lợi ích nhân dân, chủ trương của Nhà nước.

Mặt khác, vấn đề thanh quyết toán BHYT đang được áp dụng pháp luật có vẻ mơ hồ đó là dựa vào nguyên nhân khách quan, hoặc chủ quan do hai bên thoả thuận. Đây là vấn đề cực kỳ vô lý tiềm ẩn nhiều nguy cơ tiêu cực. Bởi cơ sở khám chữa bệnh từ khi nhận bệnh nhân đến khi thanh toán ra viện đều có nhân viên BHXH đồng giám sát và xác nhận. Việc hàng chục tỉ đồng đã đủ hồ sơ thanh quyết toán nếu bên chi tiền nghi vấn có thể xác minh hoặc yêu cầu khởi tố hình sự bởi dấu hiệu hành vi trục lợi.

“Bài toán” khó… cần có lời giải?

Vừa phải lo “tranh chấp” với cơ quan BHXH bởi nguy cơ thất thu hàng tỉ đồng vừa phải lo cứu chữa bệnh nhân là một thách thức rất lớn với các cơ sở khám chữa bệnh tại Quảng Ninh.

Được biết, một công dân Hoa Kỳ đóng tiền bảo hiểm y tế trung bình mỗi năm là 1.100 USD (tương đương 24.970.000 VNĐ), trong khi tại Việt Nam mức đóng tiền BHYT theo Nghị định 105/2014/NĐ-CP bằng 4,5% tiền lương, tức là khoảng 750.600 đồng (thấp hơn 33,26 lần so với Hoa Kỳ). Bên cạnh đó, trung bình giá thuốc chữa bệnh tại Hoa Kỳ rẻ gấp 2,5 lần so với giá thuốc tại Việt Nam ( ví dụ: 1 viên Aspirin tại Hoa Kỳ giá 0.272 VNĐ, tại Việt Nam 0,684 VNĐ).

Sự so sánh trên cho thấy vấn đề điều trị để khỏi bệnh tại Việt Nam đang trở thành thách thức lớn đối với ngành Y tế khi từ năm 2017 Chính phủ đã cắt tiền ngân sách chi phí thường xuyên cho các cơ sở khám chữa bệnh.

Như vậy, mục tiêu chữa trị khỏi bệnh của ngành Y tế có thể mâu thuẫn so với hạn mức chi trả tiền bảo hiểm y tế được giới hạn không vượt quá hạn trần hoặc vượt quá hạn trần trong giới hạn cho phép? Hiện nay tổ chức Y tế thế giới đã cảnh báo siêu vi khuẩn kháng thuốc đang trở nên cực kỳ nguy hiểm. Có người nói, nếu không tìm cách ngăn chặn nó sẽ trở thành “đại dịch” trong tương lai, hay coi nó như là “sứ giả thần chết”.

Và như vậy, việc khám chữa bệnh không triệt để do các cơ sở y tế sợ “vỡ” quỹ BHYT sẽ bị lỗ do khó hoặc không được thanh toán liệu có phải là một trong những nguyên nhân gây nên tình trạng siêu vi khuẩn kháng thuốc như cảnh báo trên?

Có ý kiến cho rằng, mức đóng BHYT hiện nay rất thấp so với nhu cầu thực tế do vậy cần phải nâng cao mức trần đóng BHYT để đủ bù hoặc cùng với việc đưa ra mức đóng BHYT tự chọn (tối thiểu là 01 lần, tối đa là 10 lần) như BHXH tự nguyện đã áp dụng. Bằng cách này, tổng mức tiền BHYT cả nước sẽ tăng và người dân có mức sống cao sẽ có cơ hội hưởng các nhu cầu tự chọn khi khám chữa bệnh. Như vậy, tránh được tình trạng “ngược” là người giàu vô hình chung được người nghèo hỗ trợ tiền chữa bệnh (do nơi có mức thu nhập cao người dân tăng tần suất khám, chữa bệnh hơn).

Hoặc một ý kiến khác cho rằng, căn cứ vào mức khám, chữa bệnh chi vượt quỹ, vượt trần hàng năm Chính phủ điều chỉnh mức chung chi trả của người thụ hưởng BHYT (hiện nay là 20%) lên mức cao hơn cho phù hợp với thực tế.

Những vấn đề trên cho thấy, một là sự chậm trễ thanh quyết toán tiền BHYT tại các cơ sở khám chữa bệnh khó khăn do đâu, lỗi cơ quan nào cần phải được giải quyết dứt điểm tại Quảng Ninh. Ai đúng, ai sai cần xử lý nghiêm túc!

Hai là, những giải pháp “thoát hiểm” cho hai ngành Y tế và BHXH rất mong được Chính phủ và các cơ quan liên quan tìm ra giải pháp thấu đáo, giúp cho người thầy thuốc chuyên tâm vào công việc chăm sóc sức khoẻ cho người bệnh.

Văn Nguyễn

Các bài đã đăng: